واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
107% Rule
قانون ۱۰۷ درصد
قانون ۱۰۷ درصد، حدی برای سنجش حداقل عملکرد راننده در بخش نخست تعیین خط است: زمان او با ۱۰۷ درصدِ سریعترین زمان همان بخش مقایسه میشود. در مقررات فرمول یک ۲۰۲۶، رانندهای که در Q1 حذف شود و بهترین دور...
Aborted Start
استارت لغوشده
استارت لغوشده یعنی روند استارت پس از آغاز دور شکلگیری و پیش از شروع رقابت، به تصمیم مدیر مسابقه متوقف شود، چون مشکلی میتواند شروع را به خطر بیندازد. این اصطلاح به لغو همان تلاش برای استارت اشاره دار...
ADR
ثبتکنندهٔ دادههای تصادف
ثبتکنندهٔ دادههای تصادف، یا Accident Data Recorder، دستگاهی است که اطلاعات مرتبط با وضعیت خودرو هنگام حادثه را ثبت میکند تا بتوان روند برخورد و عملکرد تجهیزات ایمنی را بررسی کرد. این دستگاه که با م...
ADR
ثبتکنندهٔ دادههای تصادف (ADR)
ADR مخفف Accident Data Recorder و به معنی ثبتکنندهٔ دادههای تصادف است. در فرمول یک، این واحد الکترونیکی دادههای مربوط به حادثه را برای بررسی ایمنی ثبت میکند؛ بنابراین اشاره به ADR در گزارش فنی، اش...
Active Aero
آیرودینامیک فعال
آیرودینامیک فعال یا Active Aero، تغییر کنترلشدهٔ وضعیت سطوح آیرودینامیکی هنگام حرکت خودروست. در فرمول یک ۲۰۲۶، بخشهای متحرک بال جلو و عقب میان «حالت پیچ» برای نیروی رو به پایین بیشتر و «حالت مستقیم»...
Active Suspension
تعلیق فعال
تعلیق فعال (Active Suspension) سامانهای است که با محرک و کنترل فعال، وضعیت تعلیق و ارتفاع یا حالت بدنه را تغییر میدهد. هدف میتواند ثابتتر نگهداشتن جای خودرو نسبت به زمین هنگام ترمزگیری، شتابگیری...
ADUO
فرصتهای اضافی توسعه و ارتقا
فرصتهای اضافی توسعه و ارتقا، سازوکاری در مقررات پیشرانهٔ فرمول یک برای دورهٔ ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ است که به سازندگان دارای عقبماندگیِ تأییدشدهٔ بخش احتراق داخلی، امکان توسعهٔ بیشتری میدهد. نام کوتاه آن ADU...
ADUO
فرصتهای اضافی توسعه و ارتقا (ADUO)
ADUO مخفف Additional Development and Upgrade Opportunities، به معنی فرصتهای اضافی توسعه و ارتقاست. در فرمول یکِ دورهٔ ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، این سازوکار به سازندهٔ پیشرانهای که شاخص عملکرد موتور احتراق داخلی...
ASF
سوخت پایدار پیشرفته
سوخت پایدار پیشرفته در فرمول یک، سوختی است که مواد اولیه و فرایند تولید آن باید معیارهای تعیینشدهٔ پایداری را رعایت کنند. در فصل ۲۰۲۶، منابعی مانند جذب کربن، پسماند شهری و زیستتودهٔ غیرخوراکی میتوا...
ASF
سوخت پایدار پیشرفته (ASF)
ASF مخفف Advanced Sustainable Fuel یا سوخت پایدار پیشرفته است؛ عنوانی برای سوختی که منشأ مواد و روش تولید آن الزامات مشخص پایداری را رعایت میکنند. این کد در معرفی سوخت پیشرانههای فرمول یکِ فصل ۲۰۲۶...
Aero Rake
شبکهٔ سنجش جریان هوا
شبکهٔ سنجش جریان هوا یا Aero Rake، چارچوبی با چندین حسگر است که هنگام آزمایش روی خودروی فرمول یک نصب میشود تا جریان هوا در نقاط مختلف اطراف آن اندازهگیری شود. میلهها و لولههای باریک این شبکه، برخل...
Aerodynamic Balance
تعادل آیرودینامیکی
تعادل آیرودینامیکی (Aerodynamic Balance) به نحوهٔ تقسیم نیروی رو به پایین میان محور جلو و عقب خودرو گفته میشود. «متعادلبودن» لزوماً به معنی سهم برابر دو محور نیست؛ نسبت باید با نیاز خودرو و رفتار مو...
Aerodynamic Stall
واماندگی آیرودینامیکی
واماندگی آیرودینامیکی (Aerodynamic Stall) حالتی است که جریان هوا دیگر به شکل مؤثرِ طراحیشده از سطح آیرودینامیکی پیروی نمیکند و نیروی حاصل بهشدت افت میکند. نمونهٔ پایه، افزایش جدایش جریان روی بال د...
ATR
محدودیت آزمایشهای آیرودینامیکی
محدودیت آزمایشهای آیرودینامیکی، مجموعهٔ قواعدی است که میزان و روش ارزیابی آیرودینامیک خودرو را با تونل باد و شبیهسازی دینامیک سیالات محاسباتی محدود میکند. این چارچوب در فرمول یک با مخفف ATR شناخته...
ATR
محدودیت آزمایشهای آیرودینامیکی (ATR)
ATR مخفف Aerodynamic Testing Restrictions و به معنی محدودیت آزمایشهای آیرودینامیکی است. در فرمول یک، این قواعد فرصت استفاده از تونل باد و شبیهسازی دینامیک سیالات محاسباتی را برای بررسی آیرودینامیک خ...
Aerodynamics
آیرودینامیک
آیرودینامیک (Aerodynamics) مطالعهٔ جریان هوا و اثر آن بر جسمِ در حال حرکت نسبت به هواست. در فرمول یک، طراحی آیرودینامیکی مشخص میکند هوا چگونه از روی بدنه، پیرامون بالها و زیر خودرو عبور کند و چه نیر...
Air Intake
ورودی هوای پیشرانه
ورودی هوای پیشرانه یا Air Intake، دهانه و مسیر ورود هوای موردنیازِ موتور برای احتراق است. در کاربرد رایج فرمول یک، این نام اغلب به ورودی بالای سر و پشت سر راننده اشاره دارد که با نام ایرباکس نیز شناخت...
Airbox
ایرباکس
ایرباکس یا Airbox، در کاربرد رایج فرمول یک به مجموعهٔ ورودی هوای بالای سر و پشت سر راننده گفته میشود که هوا را به مسیر تنفس موتور میرساند. هوای لازم برای احتراق از این مسیر وارد میشود. تعریف Air In...
Allocation
سهمیهٔ استفاده از قطعات و لاستیک
سهمیه یا Allocation، تعداد مجازِ مشخصی از لاستیکها یا قطعات است که برای یک راننده و بازهٔ تعریفشده در مقررات در نظر گرفته میشود. برای فهم این اصطلاح باید معلوم باشد سهمیه مربوط به چه چیزی است: دست...
Anti-dive
هندسهٔ ضدشیرجه
هندسهٔ ضدشیرجه یا Anti-dive، ویژگی آرایش اتصالات تعلیق است که به مقاومت در برابر پایینرفتن جلوی خودرو هنگام ترمزگیری کمک میکند. محل و زاویهٔ بازوها تعیین میکنند نیروهای ترمز چگونه از چرخ به شاسی من...
ABS
سیستم ترمز ضدقفل (ABS)
ABS مخفف Anti-lock Braking System و به معنی سیستم ترمز ضدقفل است. این سامانه با تشخیص تمایل چرخ به قفلشدن و تنظیم فشار ترمز، کمک میکند چرخ در ترمزگیری شدید همچنان بچرخد و خودرو قابلیت هدایت خود را ح...
ABS
سیستم ترمز ضدقفل
سیستم ترمز ضدقفل، یا Anti-lock Braking System، سامانهای است که فشار ترمز را برای جلوگیری از قفلشدن چرخها تنظیم میکند. در یک سامانهٔ متداول ABS، حسگرها سرعت چرخها را میسنجند؛ اگر چرخی در آستانهٔ...
ARB
میل ضدغلتش
میل ضدغلتش یا Anti-roll Bar، که با مخفف ARB نیز شناخته میشود، قطعهای در تعلیق است که دو سوی چپ و راست را به هم مرتبط میکند تا در برابر متمایلشدن بدنه به یک طرف هنگام پیچیدن مقاومت ایجاد شود. این م...
Anti-squat
هندسهٔ ضدنشست عقب
هندسهٔ ضدنشست عقب یا Anti-squat، ویژگی آرایش اتصالات تعلیق عقب است که به محدودکردن پایینرفتن عقب بدنه هنگام شتابگیری کمک میکند. هندسهٔ اتصالات، مسیر انتقال نیرو میان چرخ و شاسی و میزان حرکتی را که...
Anti-stall
سامانهٔ ضدخاموشی موتور
سامانهٔ ضدخاموشی موتور یا Anti-stall، سامانهای کنترلی است که در شرایط خطر خاموششدن موتور، با قطع درگیری کلاچ به حفظ کارکرد آن کمک میکند. در خودروی فرمول یک، هدف این سازوکار جلوگیری از خاموشی موتور...
Apex
اپکس
اپکس (Apex) نقطهای از خط عبور از پیچ است که خودرو در آن بیشترین نزدیکی را به سمت داخلی پیچ پیدا میکند. این واژه را گاهی «نقطهٔ تماس» یا Clipping Point هم مینامند؛ با این حال، نام آن به معنی الزام ب...
Appeal
فرجامخواهی
فرجامخواهی یا Appeal، درخواست رسمی برای بررسی یک تصمیمِ قابلفرجام در مرجع بالاترِ تعیینشده در مقررات است. در فرمول یک ۲۰۲۶، مسیر مربوط میتواند به دیوان بینالمللی استیناف FIA برسد و پذیرش درخواست...
Aquaplaning
آبسواری لاستیک (Aquaplaning)
آبسواری لاستیک یا Aquaplaning زمانی رخ میدهد که لایهای از آب میان لاستیک و آسفالت قرار بگیرد و تماس مؤثر آنها را از بین ببرد. در این وضعیت، لاستیک بهجای گرفتن سطح پیست روی آب میلغزد و توان انتقا...
Armco Barrier
گاردریل آرمکو
گاردریل آرمکو یا Armco Barrier، مانع فلزی کنار مسیر است که از ورقهای شکلدادهشدهٔ فولادی و سازهٔ نگهدارنده ساخته میشود. در گزارش مسابقه، برخورد با «آرمکو» به همین نوع گاردریل اشاره دارد؛ این نام، ع...
Asphalt
آسفالت
آسفالت یا Asphalt، در توصیف سطح پیست، مخلوطی از مصالح سنگی و مادهٔ چسبانندهٔ قیری است که پس از اجرا و تراکم، سطح قابلرانندگی را میسازد. مصالح سنگی اسکلت مخلوط را تشکیل میدهند و چسباننده آنها را کن...
Backmarker
رانندهٔ انتهای میدان
رانندهٔ انتهای میدان یا Backmarker، رانندهای است که نزدیکِ عقبِ گروه مسابقه حرکت میکند. این اصطلاح، توصیف موقعیت او در میدان است و بهخودیخود دربارهٔ مهارت راننده یا علت عقبافتادنش حکم نمیدهد. تع...
Ballast
وزنهٔ تعادل
وزنهٔ تعادل یا Ballast، جرمی است که عمداً به خودرو اضافه میشود تا وزن موردنیاز یا توزیع مناسبتر آن به دست آید. این قطعه میتواند به رسیدن به حداقل وزن مقرراتی و تنظیم محل تمرکز جرم کمک کند؛ با وزنِ...
Banking
شیب عرضی پیست
شیب عرضی پیست یا Banking، شیب سطح مسیر از یک لبه به لبهٔ دیگر است؛ در پیچِ متمایل به داخل، لبهٔ بیرونی از لبهٔ داخلی بالاتر قرار میگیرد. این حالت با سربالایی یا سرازیری در امتداد مسیر تفاوت دارد و می...
Bargeboard
بارجبورد
بارجبورد (Bargeboard) قطعه یا مجموعهای از سطوح هدایتکنندهٔ هوا در ناحیهٔ پشت چرخهای جلو و جلوی سایدپادهاست. این قطعات به مدیریت جریان آشفتهٔ ایجادشده توسط چرخ جلو و مسیر رسیدن هوا به بخشهای بعدی...
Battery
باتری
باتری در پیشرانهٔ هیبرید فرمول یک، مجموعهای از سلولهای قابلشارژ است که انرژی را برای استفادهٔ برقیِ بعدی نگه میدارد. در معرفی خودرو معمولاً آن را با عنوان ذخیرهساز انرژی یا ES میبینیم؛ برای نمون...
Beam Wing
بال تیرک عقب
بال تیرک عقب یا Beam Wing، بال کوچکِ پایین مجموعهٔ بال عقب است که در خودروهای نسل ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ نزدیک خروجی دیفیوزر دیده میشد. علاوه بر بار آیرودینامیکی خودش، با ایجاد ناحیهٔ کمفشار در پشت خروجی کف ب...
Black and Orange Flag
پرچم سیاه با دایرهٔ نارنجی
پرچم سیاه با دایرهٔ نارنجی، به رانندهٔ مشخصی اعلام میکند که خودروی او مشکل مکانیکیِ خطرناکی برای خودش یا دیگران دارد و باید در عبور بعدی در پیت توقف کند. این علامت همراه شمارهٔ خودرو نمایش داده میشو...
Black and White Flag
پرچم سیاهوسفید
پرچم سیاهوسفید، در کاربرد هشدار انضباطی، پرچمی است که با یک خط مورب به دو بخش سیاه و سفید تقسیم شده و همراه شمارهٔ خودرو به راننده نشان داده میشود. پیام آن هشدار دربارهٔ رفتار غیرورزشی یا رفتاری است...
Black Flag
پرچم سیاه
پرچم سیاه، دستور رسمی به رانندهٔ مشخصی است که در مراجعهٔ بعدی به ورودی پیت، در پیت خود یا محل تعیینشده در مقررات توقف کند. این پرچم همراه شمارهٔ خودرو نمایش داده میشود؛ پس پیام آن برای همان راننده ا...
Blistering
تاولزدن لاستیک
تاولزدن لاستیک، یا Blistering، آسیب حرارتیای است که با ایجاد تاول و کندهشدن بخشهایی از رویهٔ لاستیک همراه میشود. گرما از بخشهای درونی لاستیک به سطح خنکتر میرسد و تاولها شکل میگیرند؛ با گردش...
Blue Flag
پرچم آبی
پرچم آبی یا Blue Flag، راننده را از نزدیکشدن خودرویی که در آستانهٔ عبور از اوست آگاه میکند. معنای دقیق آن به موقعیت بستگی دارد: در مسابقه، کاربرد اصلی آن برای خودرویی است که قرار است دور بخورد؛ یعنی...
Bodywork
بدنه
بدنه یا Bodywork، مجموعهٔ سطوح و پوششهای بیرونی خودروی مسابقه است که شکل بیرونی آن را میسازند و بر عبور هوا اثر میگذارند. در توصیف فرمول یک، بخشهایی مانند پوشش موتور و سایدپادها در این مجموعه قرار...
Boost Button
دکمهٔ بوست
دکمهٔ بوست، یا Boost Button، ورودیای روی فرمان است که راننده با آن درخواست تغییر تنظیم استفاده از توان پیشرانه را میدهد. در فرمول یکِ ۲۰۲۶، این فرمان میتواند تنظیم را به توان بیشینهٔ مجاز یا پروفای...
Boost Mode
حالت بوست
حالت بوست، یا Boost Mode، تنظیمی برای درخواست راننده جهت تغییر نحوهٔ استفاده از توان پیشرانه است؛ راننده میتواند با فعالکردن آن، برای حمله یا دفاع از توان در دسترس مطابق تنظیم تعیینشده استفاده کند....
Bottoming
برخورد کف خودرو با زمین
برخورد کف خودرو با زمین یا Bottoming، زمانی رخ میدهد که بخش زیرین خودرو با سطح پیست تماس پیدا کند. پایینبودن ارتفاع خودرو از زمین میتواند احتمال این تماس را بیشتر کند. در فرمول یک، چنین برخوردی گاه...
Box
فرمان باکس
فرمان «باکس» یا Box در رادیوی فرمول یک یعنی راننده برای انجام پیتاستاپ وارد پیت شود. معمولاً مهندس مسابقه آن را برای اعلام زمان اجرای توقف به راننده میگوید. واژهٔ Box همچنین برای محل مشخص توقف مقابل...
Brake Balance
توزیع نیروی ترمز (Brake Balance)
توزیع نیروی ترمز (Brake Balance) نسبتِ سهم محور جلو و محور عقب از ترمزگیری خودروست. برای مثال، وقتی راننده این تنظیم را به سمت جلو میبرد، سهم ترمزگیری جلو نسبت به عقب بیشتر میشود؛ این تغییر لزوماً ب...
Brake Bias
توزیع نیروی ترمز (Brake Bias)
توزیع نیروی ترمز یا Brake Bias، نسبتِ سهم ترمزگیری محور جلو و عقب است. وقتی راننده تنظیم را به سمت جلو میبرد، سهم ترمز جلو بیشتر میشود؛ این عمل با بیشتر فشردن پدال و درخواست ترمزگیری قویتر تفاوت دا...
Brake Disc
دیسک ترمز
دیسک ترمز یا Brake Disc، قطعهٔ چرخانی در مجموعهٔ ترمز است که لنتها به سطح آن فشرده میشوند تا با ایجاد اصطکاک، سرعت چرخ کاهش یابد. کالیپر، یعنی قطعهای که لنتها را نگه میدارد و به دیسک فشار میدهد،...
Brake Duct
مجرای خنککاری ترمز
مجرای خنککاری ترمز یا Brake Duct، مسیر و مجموعهٔ ورودیهایی است که هوا را برای کنترل دمای اجزای ترمز هدایت میکند. دیسک و لنت هنگام ترمزگیری گرما تولید میکنند و مجرا باید هوای لازم را به بخشهای مرب...