واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
Financial Regulations
مقررات مالی
مقررات مالی، چارچوب محاسبه، محدودکردن و گزارش هزینههای مشمول و رسیدگی به عدم رعایت آنها در فرمول یک است. این قواعد تنها عددی با عنوان سقف هزینه نیستند؛ دامنهٔ هزینهها، استثناها، روش گزارشدهی، نظار...
Fine
جریمهٔ مالی
جریمهٔ مالی یا Fine، الزام به پرداخت مبلغی پول در پی تخلف از مقررات یا رعایتنکردن دستور مقامهای رسمی رقابت است. چنین جریمهای میتواند متوجه تیم، راننده یا دیگر اشخاص مشمول مقررات باشد. جریمهٔ مالی...
Flat Spot
ساییدگی موضعی لاستیک
ساییدگی موضعی لاستیک، یا Flat Spot، ناحیهای از سطح لاستیک است که بر اثر سایش، تخت شده و شکل گردِ یکنواخت لاستیک را در آن بخش بر هم زده است. علت رایج آن قفلشدن چرخ هنگام ترمزگیری است: خودرو هنوز حرکت...
Flexi-wing
بال انعطافپذیر
بال انعطافپذیر یا Flexi-wing، اصطلاحی برای بالی است که زیر بار آیرودینامیکی تغییر شکل میدهد. این تغییر میتواند رفتار بال را در سرعتهای مختلف عوض کند؛ برای مثال مقاومت هوا یا تعادل نیروی رو به پایی...
Floor
کف خودرو
کف خودرو یا Floor، مجموعهٔ سطوح آیرودینامیکی در بخش زیرین خودروی فرمول یک است که جریان هوای زیر خودرو را مدیریت میکند و در تولید نیروی رو به پایین نقش دارد. این بخش صرفاً یک پوشش برای بستن زیر خودرو...
Flow-vis
رنگ آشکارساز جریان هوا
رنگ آشکارساز جریان هوا یا Flow-vis، مادهای رنگی است که روی بدنهٔ خودرو قرار میگیرد تا رد حرکت جریان هوا نزدیک سطح را نشان دهد. این ماده معمولاً از پودر فلورسنت و روغن سبک ساخته میشود. هنگام حرکت خو...
Flying Lap
دور سریع (Flying Lap)
دور سریع، یا Flying Lap، یک دور کاملِ زمانگیری است که راننده آن را با عبور در حال حرکت از خط شروع دور آغاز میکند و برای ثبت زمان رقابتی ادامه میدهد. این اصطلاح بهویژه در تمرین و تعیین خط استفاده م...
Forcing Another Driver Off Track
وادارکردن رانندهٔ دیگر به خروج از پیست
وادارکردن رانندهٔ دیگر به خروج از پیست، مانوری است که فضای مجاز رقیب را چنان محدود میکند که او برای ادامهٔ حرکت یا اجتناب از برخورد ناچار به ترک مسیر شود. رخدادن تماس فیزیکی شرط لازم این مفهوم نیست....
Formation Lap
دور شکلگیری
دور شکلگیری دور آمادهسازیِ بلافاصله پیش از شروع مسابقه است. در روال معمول استارت ایستاده، خودروهای حاضر روی شبکه از جایگاههایشان حرکت میکنند، یک دور پیست را طی میکنند و برای آغاز مسابقه دوباره در...
F1
فرمول یک (F1)
F1 صورت کوتاه Formula One یا فرمول یک است؛ رقابتی که نام رسمی آن «قهرمانی جهان فرمول یکِ FIA» است. «فرمول» به مجموعهٔ قواعد مشترکِ خودروها و رقابت اشاره دارد و «یک» جایگاه این رده را در میان رقابتهای...
Free Pit Stop
پیتاستاپ بدون ازدستدادن جایگاه
پیتاستاپ بدون ازدستدادن جایگاه یا Free Pit Stop فرصتی است که راننده میتواند توقف کند و پس از بازگشت، همچنان جلوتر از تعقیبکنندهٔ مرتبط بماند. «رایگان» در این تعبیر به حفظ جایگاه اشاره دارد؛ خودرو...
FP
تمرین آزاد
تمرین آزاد یا Free Practice، جلسهٔ رانندگی در پیست برای آمادهسازی راننده و خودرو پیش از بخشهای رقابتی آخر هفته است. تیم در این فرصت تنظیمات را ارزیابی میکند، دادهٔ واقعی را با شبیهسازی میسنجد و ر...
FP1
تمرین آزاد اول
FP1 اولین جلسهٔ تمرین آزاد یک رویداد فرمول یک است. تیمها از آن برای آشنایی با شرایط پیست، بررسی کارکرد خودرو و آغاز ارزیابی تنظیمات استفاده میکنند؛ رتبهٔ سریعتر در این جلسه بهخودیخود جایگاه استار...
FP2
تمرین آزاد دوم
FP2 دومین جلسهٔ تمرین آزاد در قالب معمول آخر هفتهٔ فرمول یک است. این جلسه فرصت دیگری برای بررسی تنظیمات، رفتار لاستیکها و آمادهسازی مسابقه فراهم میکند؛ سریعترین زمان تمرین، با نتیجهٔ تعیین خط یا م...
FP3
تمرین آزاد سوم
FP3 سومین و آخرین تمرین آزادِ قالب معمول آخر هفتهٔ فرمول یک است. این جلسه آخرین فرصت تمرینیِ برنامه پیش از تعیین خط مسابقهٔ اصلی را فراهم میکند و تیمها میتوانند بررسیهای نهایی آمادهسازی خودرو را...
Front Wing
بال جلو
بال جلو یا Front Wing، مجموعهٔ سطوح آیرودینامیکی در جلوی خودروی فرمول یک است که با عبور هوا، نیروی رو به پایین تولید میکند و جریان رسیده به بخشهای بعدی خودرو را شکل میدهد. نقش آن فقط چسبندگی بخش جل...
Fuel
سوخت
سوخت مادهای است که موتور احتراق داخلی با سوزاندن آن انرژی لازم برای تولید نیروی مکانیکی را آزاد میکند. در فرمول یک، سوخت به محفظهٔ احتراق تزریق میشود، با هوا میسوزد و فشار حاصل، پیستون را به حرکت...
Fuel Cell
مخزن ایمنی سوخت
مخزن ایمنی سوخت یا Fuel Cell، در موتوراسپرت محفظهٔ انعطافپذیر ویژهای برای نگهداری سوخت است که برای مقاومت در برابر شرایط تصادف طراحی میشود. در این کاربرد، واژهٔ «سلول» به مخزن اشاره دارد؛ منظور سلو...
Fuel Flow
دبی سوخت
دبی سوخت مقدار سوختی است که در یک بازهٔ زمانی از سامانهٔ سوخت عبور میکند. برای مثال، بیان آن بر حسب کیلوگرم بر ساعت، نرخ عبور جرم سوخت را نشان میدهد؛ این عدد با مقدار کل سوخت مصرفشده در مسابقه یا ف...
Fuel Tank
مخزن سوخت
مخزن سوخت محفظهای است که سوخت خودرو را پیش از رسیدن به موتور نگه میدارد. در فرمول یک، این مخزن یک ظرف فلزیِ سختِ معمولی نیست؛ از کیسهٔ انعطافپذیرِ مقاوم ساخته میشود تا با الزامات ایمنیِ خودرو سازگ...
Full Wets
لاستیک تمامبارانی
لاستیک تمامبارانی یا Full Wets، لاستیک شیاردارِ مناسب آب زیاد و باران شدید است. الگوی سطح و شکل آن برای خارجکردن آب و کاهش خطر آبسواری طراحی شده و در نامگذاری فرمول یک با رنگ آبی شناخته میشود. ای...
G-force
نیروی جی
نیروی جی یا G-force، اصطلاح رایج برای بیان شدت شتاب یا بار ناشی از آن نسبت به شتاب مبنای گرانش زمین است. نماد این مبنا g است؛ بنابراین مقدار جی فقط به سرعت خودرو اشاره ندارد، بلکه به تغییر سرعت یا جهت...
Gap to Leader
فاصله با صدرنشین
فاصله با صدرنشین یا Gap to Leader، میزان عقببودن یک راننده از نفر اول مسابقه را نشان میدهد. برای خودروهای همدور، این فاصله معمولاً بهصورت اختلاف زمانی نمایش داده میشود. در جدول مسابقه، این مقدار...
Garage
گاراژ
گاراژ یا Garage، فضای کاری تیم در پیست برای آمادهسازی، بررسی و کار روی خودروست. خودرو میان برنامههای رانندگی میتواند در گاراژ قرار بگیرد و مکانیکها و مهندسان، با کمک ابزار و داده، وضعیت آن را برای...
Gearbox
جعبهدنده
جعبهدنده (Gearbox) مجموعهای از چرخدندهها و سازوکار تعویض آنها در سامانهٔ انتقال نیروی خودروست. با انتخاب دنده، نسبت میان دور موتور و سرعت چرخهای محرک تغییر میکند تا خودرو در سرعتهای مختلف از ن...
General Regulatory Provisions
مقررات عمومی
مقررات عمومی، قواعد مشترکی است که چارچوب ادارهٔ قهرمانی فرمول یک و رابطهٔ بخشهای مختلف مقررات را تعیین میکند. در مجموعهٔ مقررات فصل ۲۰۲۶، این بخش با حرف A مشخص میشود و اصولاً بر دیگر بخشها هم اعما...
Glory Run
دور نمایشی سریع
دور نمایشی سریع، یا Glory Run، تلاشی است که معمولاً در تست با شرایط مساعد برای ثبت یک زمان چشمگیر انجام میشود؛ برای مثال با سوخت کم و لاستیک نرم. چنین زمانی میتواند توجهها را به تیم جلب کند یا روحی...
Graining
گرینینگ
گرینینگ، یا Graining، ایجاد ناهمواریهای دانهمانند روی سطح لاستیک است. هنگام لغزش تایر روی مسیر، بخشهایی از لاستیکِ سطح جدا میشوند و میتوانند دوباره روی همان سطح بچسبند. این لایهٔ ناهموار چسبندگی...
Grand Chelem
گرند اسلم (Grand Chelem)
Grand Chelem یا گرند اسلم، به دستاورد رانندهای در یک گرندپری گفته میشود که پول پوزیشن را بگیرد، سریعترین دور مسابقه را ثبت کند، همهٔ دورها را پیشتاز باشد و پیروز شود. Grand Slam نام دیگر همین دستاو...
GP
گرندپری (GP)
GP صورت کوتاه Grand Prix و به معنی «گرندپری» یا «جایزهٔ بزرگ» است. در فرمول یک، این عبارت برای نام یک رویداد مسابقه و بهطور مشخص مسابقهٔ اصلی آن به کار میرود. معنی Grand Prix در واژهنامهٔ فرمول یک...
GP
گرندپری
گرندپری یا Grand Prix، نام رویداد و مسابقهٔ اصلیِ یک دور از قهرمانی فرمول یک است. این عبارت فرانسوی به معنی «جایزهٔ بزرگ» است و صورت کوتاه GP نیز برای آن به کار میرود. تعریف Grand Prix در واژهنامهٔ...
Grand Slam
گرند اسلم (Grand Slam)
گرند اسلم یا Grand Slam در فرمول یک، جمع چهار دستاورد برای یک راننده در یک گرندپری است: پول پوزیشن، پیروزی، سریعترین دور مسابقه و پیشتازی در تمام دورهای مسابقه. این اصطلاح با نام Grand Chelem هم به ک...
Gravel Trap
بستر شن
بستر شن یا Gravel Trap، ناحیهای در حاشیهٔ پیست است که با مصالح دانهای پوشانده میشود تا به کاهش سرعت خودروی خارجشده از مسیر کمک کند. خودرو هنگام حرکت در آن با مقاومت بیشتری روبهرو میشود و ممکن اس...
Green Flag
پرچم سبز
پرچم سبز یا Green Flag نشان میدهد مسیر در محل مربوط از خطرِ اعلامشده پاک است. پس از حادثهای که نمایش پرچم زرد را لازم کرده، مارشالِ بلافاصله بعد از محل حادثه پرچم سبز را تکان میدهد. این علامت به ر...
Green Track
پیست خام
پیست خام یا Green Track، وضعیتی است که سطح مسیر هنوز لاستیک کمی از عبور خودروها گرفته و معمولاً چسبندگی کمتری نسبت به حالتِ جاافتادهٔ همان مسیر دارد. واژهٔ Green در این اصطلاح به رنگ سبز سطح اشاره نمی...
Grid
شبکهٔ استارت (Grid)
شبکهٔ استارت مجموعهٔ جایگاههای علامتگذاریشده روی پیست است که خودروها برای شروع مسابقه در آنها قرار میگیرند. این اصطلاح برای ترتیب اختصاص این جایگاهها به رانندگان نیز به کار میرود؛ مثلاً «شبکهٔ...
Grid Penalty
جریمهٔ جایگاه استارت
جریمهٔ جایگاه استارت یا Grid Penalty، راننده را در شبکهٔ شروع مسابقه عقب میبرد. در نتیجه، رتبهای که در تعیین خط به دست آورده الزاماً همان جایگاهی نیست که مسابقه را از آن آغاز میکند. این جریمه میتو...
Grip
چسبندگی
چسبندگی (Grip) توان لاستیک در تماس با سطح پیست برای انتقال نیرو و کنترل حرکت خودروست. راننده برای ترمزگرفتن، تغییر جهت و شتابگیری به این توان نیاز دارد؛ وقتی درخواست او از چسبندگی موجود بیشتر شود، لا...
Ground Effect
اثر زمین
اثر زمین یا Ground Effect در خودروهای مسابقهای، استفاده از تأثیر نزدیکی سطح پیست بر جریان هوای زیر خودرو برای تولید نیروی رو به پایین است. شکل کف میتواند هوا را در فضای میان خودرو و زمین تندتر عبور...
Gurney Flap
فلپ گرنی
فلپ گرنی یا Gurney Flap، لبهای کوچک در انتهای خروجی و سمت پرفشارِ بال است که معمولاً تقریباً عمود بر امتداد مقطع بال قرار میگیرد. با تغییر جریان و فشار اطراف لبهٔ خروجی، میتواند نیروی تولیدی بال را...
Hairpin
پیچ سنجاقسری
پیچ سنجاقسری یا Hairpin، پیچی بسیار تند و فشرده است که مسیر را بهطور چشمگیری به سمت مخالف برمیگرداند و معمولاً با سرعت کمی طی میشود. نام آن از شباهت شکل مسیر به سنجاق سر میآید؛ هر پیچ آهستهای ال...
Halo
هالو
هالو یا Halo سازهٔ محافظی است که بالای فضای نشستن راننده قرار میگیرد. در مقررات فنی فرمول یک، نام آن «سازهٔ محافظ واژگونی ثانویه» است؛ همراه با سازهٔ اصلی محافظ واژگونی، بخشی از حفاظت خودرو در برابر...
Handling
هندلینگ
هندلینگ یا Handling، نحوهٔ پاسخ خودرو به کارهای راننده، مانند فرماندادن، ترمزگیری و شتابگیری است. وقتی از هندلینگ خوب صحبت میشود، معمولاً منظور رفتاری متعادل و قابلپیشبینی است که به راننده اجازه...
Hard Tyre
لاستیک هارد
لاستیک هارد یا Hard Tyre، سختترینِ سه ترکیب لاستیک خشکِ انتخابشده برای یک رویداد فرمول یک است و با نشان سفید روی دیواره مشخص میشود. این نام دربارهٔ مقایسه با دو انتخاب دیگر همان رویداد است؛ هارد لز...
Hat-trick
هتتریک
هتتریک در آمار فرمول یک، یعنی یک راننده در همان گرندپری پول پوزیشن، پیروزی و سریعترین دور مسابقه را به دست بیاورد. در این کاربرد، سه برد پیاپی یا سه نتیجهٔ سکویی، تعریف هتتریکِ یک گرندپری نیست. تعر...
HANS
سامانهٔ محافظ سر و گردن (HANS)
HANS مخفف Head and Neck Support و نام سامانهای پوشیدنی برای کاهش حرکت خطرناک سر و گردن راننده هنگام برخورد است. یقهٔ آن روی شانهها قرار میگیرد و با بندهایی به کلاه ایمنی متصل میشود تا سر هنگام کاه...
HANS
سامانهٔ محافظ سر و گردن
سامانهٔ محافظ سر و گردن یا Head and Neck Support، که با نام HANS شناخته میشود، وسیلهای پوشیدنی برای محدودکردن حرکت شدید سر نسبت به بالاتنهٔ راننده هنگام برخورد است. بخش یقهمانند آن روی شانهها و زی...
Headrest
تکیهگاه سر
تکیهگاه سر یا Headrest، بخش ضربهگیر اطراف سر راننده در بالای کاکپیت خودروی فرمول یک است. این قطعه به خودرو تعلق دارد و با جذب انرژیِ تماس کلاه با اطراف کاکپیت، در حفاظت راننده نقش دارد. تعریف Headre...
Helmet
کلاه ایمنی
کلاه ایمنی یا Helmet، پوشش حفاظتی سر راننده است که با پوستهٔ بیرونی و لایههای جاذب ضربه، شدت آسیب ناشی از برخورد را کاهش میدهد. در خودروی فرمول یک، کلاهِ تمامصورت علاوه بر سر، با کمک طلق جلوی کلاه...
Homologation
تأیید رسمی مشخصات
تأیید رسمی مشخصات یا Homologation فرایندی است که در آن مرجع مقرراتی، طرح یا مشخصات ثبتشدهٔ یک قطعه یا مجموعه را بررسی و تأیید میکند تا استفاده از آن در دامنهٔ تعیینشده مجاز باشد. این تأیید معمولاً...