واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
TC
توربوشارژر
توربوشارژر یا Turbocharger، دستگاهی است که با استفاده از انرژی گازهای خروجی موتور، هوای ورودی آن را فشرده میکند. گاز اگزوز یک توربین را میچرخاند و محور متصل به آن، کمپرسورِ مسیر هوای ورودی را به حرک...
Turbulence
آشفتگی جریان هوا
آشفتگی جریان هوا یا Turbulence، وضعیت نامنظم جریان است که در آن حرکت هوا با نوسانها و گردابههای گوناگون همراه میشود. این اصطلاح فقط نامِ باد جانبی یا وزش ناگهانی هوا نیست؛ به رفتار خودِ جریان اشاره...
Two-stop Strategy
استراتژی با دو توقف
استراتژی با دو توقف یعنی تیم قصد دارد در طول مسابقه دو پیتاستاپ انجام بدهد. اگر هر دو توقف برای تعویض لاستیک باشند، مسافت معمولاً میان سه استینت، یعنی سه بخش رانندگی با سه دست لاستیک، تقسیم میشود. ت...
Tyre Barrier
دیوار لاستیکی
دیوار لاستیکی یا Tyre Barrier، مانع ایمنی کنار پیست است که از مجموعهای از لاستیکهای رویهمچیده و بههممتصل ساخته میشود تا بخشی از انرژی برخورد خودرو را جذب کند. منظور، تودهای تصادفی از لاستیکها...
Tyre Blanket
پتوی گرمکن لاستیک
پتوی گرمکن لاستیک یا Tyre Blanket، پوشش برقیِ گرمکنندهای است که دور لاستیک قرار میگیرد تا پیش از حرکت خودرو در پیست، آن را گرم کند. این وسیله را Tyre Warmer هم مینامند. پتو بخشی از آمادهسازی لاس...
Tyre Blowout
ترکیدن لاستیک
ترکیدن لاستیک یا Tyre Blowout به خرابی ناگهانی و شدید لاستیک گفته میشود که توان حفظ فشار و شکل عادی آن را مختل میکند. این اتفاق با افت تدریجی چسبندگی متفاوت است و میتواند یکباره رفتار خودرو را تغی...
Tyre Carcass
ساختار داخلی لاستیک
ساختار داخلی لاستیک یا Tyre Carcass، پوستهٔ تقویتشده و باربرِ زیر بخش بیرونی لاستیک است که به حفظ شکل و رفتار مکانیکی آن کمک میکند. لاستیک فقط یک تکه لاستیکِ یکپارچه نیست؛ لایههای تقویتی، بخشهای ا...
Tyre Cliff
افت ناگهانی عملکرد لاستیک (Tyre Cliff)
Tyre Cliff مرحلهای از افت عملکرد لاستیک است که در آن سرعت و چسبندگی بهجای کاهش تدریجی، با شیب بسیار تندتری پایین میآیند. منظور افتِ پایدار عملکرد است که با ادامهٔ رانندگی برنمیگردد؛ بنابراین ادامه...
Tyre Compound
ترکیب لاستیک
ترکیب لاستیک یا Tyre Compound به فرمول مواد لاستیکی آن گفته میشود که بر ویژگیهایی مانند چسبندگی و دوام اثر میگذارد. در فرمول یک، انتخاب ترکیب بخشی از مصالحه میان سرعت و طول عمر لاستیک است: ترکیب نر...
Tyre Crossover Point
نقطهٔ تغییر برتری نوع لاستیک
نقطهٔ تغییر برتری نوع لاستیک یا Tyre Crossover Point، مرحلهای از تغییر شرایط پیست است که در آن یک نوع لاستیک نسبت به نوع دیگر انتخاب مؤثرتری میشود؛ مثلاً وقتی مسیر آنقدر خشک شده که اسلیک از اینترمد...
Tyre Degradation
افت عملکرد لاستیک
افت عملکرد لاستیک، یا Tyre Degradation، کاهش توان لاستیک برای ارائهٔ چسبندگی و عملکرد موردنیاز در ادامهٔ استفاده است. در گزارش مسابقه، شنیدن «دِگ» معمولاً به همین مسئله اشاره دارد: لاستیکی که دیگر مان...
Tyre Heat Cycle
چرخهٔ حرارتی لاستیک
چرخهٔ حرارتی لاستیک، فرایند گرمشدن لاستیک هنگام استفاده و سپس سردشدن دوبارهٔ آن است. برای مثال، یک دست لاستیک ممکن است در تمرین چند دور کار کند و پس از بازگشت به گاراژ سرد شود؛ این مجموعهٔ گرمشدن و...
Tyre Management
مدیریت لاستیک
مدیریت لاستیک یا Tyre Management، تنظیم شیوهٔ رانندگی و استفاده از لاستیک برای حفظ چسبندگی و کنترل افت عملکرد آن در طول یک استینت است؛ یعنی بخشی از مسابقه که با یک دست لاستیک طی میشود. راننده و تیم ب...
Tyre Operating Window
بازهٔ عملکرد مناسب لاستیک
بازهٔ عملکرد مناسب لاستیک، یا Tyre Operating Window، محدودهای از دمای کار لاستیک است که در آن میتواند چسبندگی و عملکرد مطلوب خود را ارائه کند. سردتر بودن از این محدوده، دسترسی به چسبندگی لازم را دشو...
Tyre Pressure
فشار باد لاستیک
فشار باد لاستیک یا Tyre Pressure، فشار گاز داخل لاستیک است که به آن کمک میکند بار خودرو را تحمل کند و شکل مناسبش را هنگام حرکت نگه دارد. تغییر این فشار بر میزان تغییر شکل لاستیک و تماس آن با آسفالت ا...
Tyre Temperature
دمای لاستیک
دمای لاستیک بیان میکند لاستیک تا چه اندازه گرم است و یکی از عوامل تعیینکنندهٔ چسبندگی آن است. لاستیک مسابقه در یک محدودهٔ کاری مناسب بهترین عملکرد را دارد؛ پایینتر از آن ممکن است چسبندگی کافی تولید...
Tyre Tread
رویهٔ لاستیک
رویهٔ لاستیک یا Tyre Tread، بخش بیرونی لاستیک است که هنگام غلتیدن با زمین تماس پیدا میکند. جنس این لایه و شکل سطح آن در تولید چسبندگی نقش دارند. رویه با ساختار داخلیِ نگهدارندهٔ لاستیک یکسان نیست؛ سا...
Tyre Wear
سایش لاستیک
سایش لاستیک، یا Tyre Wear، کمشدن مادهٔ رویهٔ لاستیک بر اثر استفاده و تماس با سطح پیست است. با ادامهٔ این فرایند، لایهٔ لاستیکیِ در تماس با مسیر نازکتر میشود. بنابراین سایش به تغییر فیزیکیِ خود لاست...
Under Investigation
در حال بررسی توسط داوران
«در حال بررسی توسط داوران» یا Under Investigation، پیامی است که نشان میدهد یک حادثه یا تخلف ادعایی وارد مرحلهٔ رسیدگی داوران شده است. این پیام هنوز اعلام مقصربودن راننده یا صدور جریمه نیست؛ نتیجه ممک...
Undercut
آندرکات
آندرکات یا Undercut تلاش برای جلو افتادن از رقیب با زودتر انجامدادن پیتاستاپ و استفاده از مزیت عملکردی لاستیک تازه است. رانندهای که پشت سر رقیب قرار دارد، زودتر توقف میکند و سعی میکند پیش از پیت...
Understeer
کمفرمانی
کمفرمانی (Understeer) حالتی در پیچیدن است که خودرو نسبت به آنچه راننده با فرمان درخواست میکند، کمتر تغییر جهت میدهد. در این وضعیت، چسبندگی جلوی خودرو برای دنبالکردن مسیر موردنظر کافی نیست و خودرو...
Unlapping
پسگرفتن دور ازدسترفته
پسگرفتن دور ازدسترفته یا Unlapping، زمانی رخ میدهد که رانندهٔ دورخورده با عبور دوباره از خودرویی که او را دور زده، یک دور از عقبافتادگیاش را نسبت به همان خودرو جبران میکند. این عبور لزوماً سبقت...
Unsafe Release
خروج ناایمن از پیت
خروج ناایمن از پیت یا Unsafe Release، رهاکردن خودرو از گاراژ یا محل پیتاستاپ به شکلی است که وضعیت خطرناکی ایجاد کند، یا خودِ خودرو در وضعیتی ناایمن وارد حرکت شود. پس موضوع فقط نزدیکشدن دو خودرو نیست...
Upgrade
ارتقای خودرو
ارتقای خودرو یا Upgrade، تغییر در قطعه یا طراحی خودرو با هدف بهبود عملکرد آن است. این اصطلاح میتواند به یک قطعه یا مجموعهای هماهنگ از تغییرات اشاره کند؛ مثلاً تغییر اجزای آیرودینامیکی برای تولید نیر...
Venturi Tunnel
تونل ونتوری
تونل ونتوری (Venturi Tunnel) کانالی با بخش میانی باریکتر و خروجی بازشونده است که جریان هوا را شتاب میدهد و فشار را در ناحیهای از مسیر کاهش میدهد. در کف خودروهای فرمول یک نسل ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، زمین سطح...
VSC
خودروی ایمنی مجازی
خودروی ایمنی مجازی یا VSC روشی برای خنثیکردن رقابت و کاهش سرعت خودروها هنگام وجود خطر است، بدون آنکه خودروی راهبری وارد پیست شود. در فرمول یک از این روال برای وضعیتی استفاده میشود که به پرچم زرد دوت...
VSC
خودروی ایمنی مجازی (VSC)
VSC مخفف Virtual Safety Car و به معنی «خودروی ایمنی مجازی» است؛ روشی برای کاهش کنترلشدهٔ سرعت خودروها هنگام خطر که به ورود یک خودروی ایمنی واقعی برای هدایت صف نیاز ندارد. در فرمول یک ۲۰۲۶، این روش با...
Visor
طلق کلاه ایمنی
طلق کلاه ایمنی یا Visor، صفحهٔ جلوی کلاه تمامصورت است که امکان دیدن مسیر را فراهم میکند و از صورت و چشمهای راننده در برابر عوامل بیرونی حفاظت میکند. این صفحه میتواند شفاف یا تیره باشد؛ انتخاب آن...
Weight Distribution
توزیع وزن
توزیع وزن یا Weight Distribution، سهمی است که هر بخش یا محور خودرو از وزن کل تحمل میکند؛ در بحث فرمول یک معمولاً نسبت سهم محور جلو و عقب منظور است. برای سنجش ایستای این نسبت، خودرو در حالت مشخص روی س...
Weight Transfer
انتقال بار
انتقال بار (Weight Transfer) تغییر سهم چرخها از بار عمودیِ وارد بر سطح پیست در اثر تغییر حرکت خودروست. نمونهٔ روشن آن هنگام ترمزگیری رخ میدهد: بار محور جلو افزایش مییابد و بار محور عقب کمتر میشود....
Wet Tyres
لاستیک بارانی
لاستیک بارانی یا Wet Tyres، در نامگذاری فرمول یک به لاستیکِ مخصوص شرایط پرآب و بارش شدید اشاره دارد که با نام Full Wet نیز شناخته میشود. این نوع با علامت آبی روی دیواره مشخص است و برای تخلیهٔ آب بیش...
Wheel Gun
آچار بادی چرخ
آچار بادی چرخ یا Wheel Gun، ابزار خدمهٔ پیت برای باز و بستهکردن سریع مهرهٔ نگهدارندهٔ چرخ است. در نوع پنوماتیک این ابزار، گاز فشرده نیروی لازم را فراهم میکند و اپراتور با فعالکردن آن، مهره را شل ی...
Wheel Tether
کابل مهار چرخ
کابل مهار چرخ یا Wheel Tether، اتصال ایمنیِ انعطافپذیری است که برای محدودکردن جداشدن چرخ از خودرو در تصادف به کار میرود. اگر قطعات تعلیق آسیب ببینند، این اتصال کمک میکند مجموعهٔ چرخ از خودرو دور نش...
Wheelbase
فاصلهٔ محوری
فاصلهٔ محوری یا Wheelbase، فاصلهٔ طولی میان مرکز محور چرخهای جلو و مرکز محور چرخهای عقب خودرو است. این اندازه، طول کامل خودرو از دماغه تا انتها نیست؛ بخشهایی از بدنه میتوانند جلوتر یا عقبتر از مح...
Wheelspin
هرزگردی چرخ
هرزگردی چرخ، یا Wheelspin، لغزش چرخ محرک هنگام شتابگیری است؛ چرخ سریعتر از مقداری میچرخد که با پیشروی خودرو و غلتیدن روی مسیر متناسب باشد. وقتی نیروی محرکِ درخواستی از توان انتقال نیرو در تماس لاست...
White Flag
پرچم سفید
پرچم سفید در مسابقههای پیستی تحت مقررات FIA، هشدار میدهد که خودرویی بسیار کندتر در محدودهٔ تحت پوشش آن پست مارشالی حرکت میکند. این علامت برای جلب توجه راننده به اختلاف سرعت پیش رو نمایش داده میشود...
Wind Tunnel
تونل باد
تونل باد تأسیساتی برای آزمایش فیزیکی اثر جریان هوا بر یک جسم است. در فرمول یک، مدل خودرو در بخش آزمایش قرار میگیرد و هوا از اطراف آن عبور داده میشود. در تونلهای دارای زمین متحرک، نواری زیر مدل حرکت...
Works Team
تیم کارخانهای
تیم کارخانهای در بحث پیشرانهٔ فرمول یک، تیم اصلیِ مرتبط با برنامهٔ یک سازندهٔ پیشرانه است؛ در برابر تیمهای مشتری قرار میگیرد که پیشرانهٔ همان سازنده را دریافت میکنند. این رابطه میتواند با مالکیت...
WMSC
شورای جهانی ورزشهای موتوری (WMSC)
WMSC مخفف World Motor Sport Council و نام شورای جهانی ورزشهای موتوری FIA است. این شورا در سطح بینالمللی دربارهٔ مقررات، ایمنی و توسعهٔ رشتههای ورزش موتوری تصمیم میگیرد؛ کارش به فرمول یک محدود نیست...
WMSC
شورای جهانی ورزشهای موتوری
شورای جهانی ورزشهای موتوری، یکی از ارکان تصمیمگیری FIA در امور ورزشهای موتوری بینالمللی است که دربارهٔ مقررات، ایمنی و توسعهٔ رشتههای مسابقهای تصمیم میگیرد. نام انگلیسی آن World Motor Sport Cou...
X-Mode
حالت ایکس
حالت ایکس یا X-Mode نامی بود که در معرفی اولیهٔ مقررات فرمول یک برای فصل ۲۰۲۶، به آرایش کمدرگِ آیرودینامیک فعال داده شد. در اطلاعیهٔ ۶ ژوئن ۲۰۲۴، FIA توضیح داد که تغییر وضعیت بخشهای متحرک بال جلو و...
Yellow and Red Striped Flag
پرچم راهراه زرد و قرمز
پرچم راهراه زرد و قرمز، علامت کاهش چسبندگی سطح پیست در محدودهٔ پس از محل نمایش پرچم است؛ برای مثال وقتی روغن یا آب روی مسیر قرار گرفته باشد. این پرچم معمولاً ثابت نگه داشته میشود تا راننده بداند سطح...
Yellow Flag
پرچم زرد
پرچم زرد علامت خطر است. در حالت تکپرچمِ در حال تکاندادن، راننده باید سرعتش را کم کند، سبقت نگیرد و آمادهٔ تغییر مسیر باشد؛ خطر میتواند کنار پیست یا روی بخشی از آن باشد. در فرمول یک، علامت متناظر رو...
Zylon
زایلون
زایلون (Zylon) نام تجاری نوعی الیاف مصنوعی پلیمری از خانوادهٔ PBO است که استحکام کششی و مقاومت حرارتی بالایی دارد. استحکام کششی یعنی ماده تا چه اندازه میتواند نیروی کشیدن را پیش از گسیختن تحمل کند؛ ه...