واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
SQ
تعیین خط اسپرینت
تعیین خط اسپرینت یا Sprint Qualifying، جلسهٔ ثبت زمان برای مشخصکردن ترتیب شروع مسابقهٔ اسپرینت است. راننده برای سریعترین دور معتبر تلاش میکند، نه برای جلوتر عبورکردن از خط پایان نسبت به خودروهای دی...
SQ1
بخش اول تعیین خط اسپرینت
SQ1 نخستین بخش تعیین خط اسپرینت است. این جلسه برای تعیین ترتیب شروع اسپرینت برگزار میشود و با Q1 مربوط به مسابقهٔ اصلی تفاوت دارد. در قالب پایهٔ ۲۲خودرویی فصل ۲۰۲۶، همهٔ خودروها میتوانند در بخش ۱۲ د...
SQ2
بخش دوم تعیین خط اسپرینت
SQ2 بخش دوم تعیین خط اسپرینت است؛ صعودکنندگان بخش اول در آن برای ورود به مرحلهٔ نهایی زمان میزنند. در قالب پایهٔ ۲۲خودرویی فصل ۲۰۲۶، این بخش ۱۰ دقیقه طول میکشد و از ۱۶ خودروی شرکتکننده، ۶ خودرو حذف...
SQ3
بخش سوم تعیین خط اسپرینت
SQ3 بخش نهایی تعیین خط اسپرینت است. ۱۰ خودروی باقیمانده از بخش دوم در این مرحله برای تعیین ترتیب ۱۰ جایگاه نخستِ تعیین خط اسپرینت رقابت میکنند. در فصل ۲۰۲۶، مدت آن ۸ دقیقه است. مقررات ورزشی فرمول یک...
Standing Start
استارت ایستاده
استارت ایستاده روشی برای آغاز رقابت است که در آن خودروها ابتدا در جایگاههای شبکه متوقف میشوند و سپس با علامت شروع حرکت میکنند. در استارت معمول فرمول یک، خودروها پس از دور شکلگیری در جای خود میایس...
Starting Grid
شبکهٔ استارت (Starting Grid)
شبکهٔ استارت مجموعهٔ جایگاههای علامتگذاریشده روی پیست است که خودروها برای آغاز ایستادهٔ رقابت در آنها قرار میگیرند. اصطلاح Starting Grid همچنین برای ترتیب رسمیِ شروع رانندگان به کار میرود. جایگا...
Steering Wheel
فرمان
فرمان یا Steering Wheel، وسیلهٔ اصلی راننده برای تغییر جهت خودرو و، در فرمول یک، رابط دسترسی به بسیاری از تنظیمات و اطلاعات خودرو است. راننده با چرخاندن آن فرمان میدهد و از دکمهها، کلیدهای چرخان، نم...
Steward
داور مسابقه
داور مسابقه یا Steward، یکی از مقامهای رسمیِ مسئول رسیدگی به تخلفها و تصمیمگیری مقرراتی در جریان رویداد است. هیئت داوران شواهد حادثه یا تخلف ادعایی را بررسی میکند و در صورت لزوم رأی یا مجازات صادر...
Stint
استینت
استینت یا Stint یک نوبت پیوستهٔ رانندگی در پیست است. در بحث استراتژی لاستیک فرمول یک، معمولاً منظور بخش مسابقهای است که خودرو با یک مجموعه لاستیک طی میکند: استینت نخست از استارت تا نخستین تعویض لاست...
Stop-go Penalty
جریمهٔ توقف و حرکت
جریمهٔ توقف و حرکت یا Stop-go Penalty، مجازاتی است که راننده برای اجرای آن وارد پیتلین میشود، در محل توقف تیم برای مدت تعیینشده میایستد و سپس به مسابقه برمیگردد. در مقررات فرمول یک فصل ۲۰۲۶، این...
Straight Mode
حالت مستقیم
حالت مستقیم یا Straight Mode، وضعیت بالهای متحرک جلو و عقب در خودروی فرمول یک فصل ۲۰۲۶ است که مقاومت هوا را برای حرکت در مسیر مستقیم کاهش میدهد. این تغییر به خودرو کمک میکند در مسیر مستقیم به سرعت...
Street Circuit
پیست خیابانی
پیست خیابانی یا Street Circuit، مسیر مسابقهای است که از راههای عمومیِ موقتاً بستهشده برای برگزاری رویداد استفاده میکند. پس از آمادهسازی، بخشهای لازم مانند موانع، محل فعالیت تیمها و تجهیزات مساب...
Summons
احضار به جلسهٔ داوران
احضار به جلسهٔ داوران یا Summons، درخواست رسمی برای حضور راننده، نمایندهٔ تیم یا دیگر اشخاص مرتبط در جلسهٔ رسیدگی است تا داوران توضیح آنها را دربارهٔ موضوع مشخصی بشنوند. احضار، بخشی از جمعآوری و برر...
Super Clipping
سوپرکلیپینگ
سوپرکلیپینگ در فرمول یکِ فصل ۲۰۲۶ به بازیابی انرژی برقی در حالی گفته میشود که راننده همچنان پدال گاز را کامل فشار میدهد. در این وضعیت بخشی از انرژی مکانیکی بهوسیلهٔ موتور ژنراتور جنبشی به برق تبدیل...
Super Licence
سوپرلایسنس
سوپرلایسنس در بحث رانندگان فرمول یک، مجوزی است که FIA برای احراز صلاحیت شرکت در این قهرمانی صادر میکند. رانندهٔ مسابقه باید سوپرلایسنس معتبر و مجوز بینالمللی لازم را داشته باشد؛ قرارداد با یک تیم، ج...
Survival Cell
سلول بقا
سلول بقا یا Survival Cell، سازهٔ مقاومِ مرکزیِ اطراف راننده است که برای حفظ فضای حفاظتشدهٔ او در تصادف طراحی میشود. در فرمول یک، مونوکوکِ کامپوزیتیِ الیاف کربن این نقش را دارد و بخشی باربر از شاسی ن...
Suspension
سیستم تعلیق
سیستم تعلیق یا Suspension، مجموعهٔ اتصالها و اجزایی است که چرخها را به خودرو وصل میکند و حرکت آنها نسبت به بدنه را کنترل میکند. این مجموعه به خودرو کمک میکند با ناهمواری پیست کنار بیاید و هنگام...
Switchback
سبقت با تغییر مسیر در خروج پیچ (Switchback)
سبقت با تغییر مسیر در خروج پیچ یا Switchback، مانوری است که در آن راننده مسیر متفاوتی از حریف در ورود یا میانهٔ پیچ انتخاب میکند و سپس به سمت دیگر او برمیگردد تا در خروج پیچ فرصت عبور بسازد. هدف معم...
Tankslapper
انحراف ناگهانی و شدید عقب خودرو
انحراف ناگهانی و شدید عقب خودرو یا Tankslapper، لحظهای است که عقب خودرو بهشدت به یک طرف میلغزد و راننده باید سریع واکنش نشان دهد تا کنترل جهت را حفظ کند. این حرکت میتواند خودرو را به سمت اسپین ببر...
Team Orders
دستور تیمی
دستور تیمی، تصمیمی است که تیم از رانندههایش میخواهد برای هدف مشترک تیم در مسابقه اجرا کنند؛ مانند جابهجاکردن جایگاه دو همتیمی یا حفظ ترتیب آنها. چنین تصمیمی ممکن است برای استفاده از تفاوت سرعت یا...
Team Principal
مدیر تیم
مدیر تیم یا Team Principal، فرد مسئول هدایت کلی فعالیتهای یک تیم فرمول یک است. این نقش شامل هماهنگی بخشهای مختلف، مدیریت افراد و پروژهها و نمایندگی تیم در نشستها و رسانهها میشود. موضوع اصلی، ادا...
Tear-off Strip
لایهٔ جداشدنی طلق کلاه
لایهٔ جداشدنی طلق کلاه یا Tear-off Strip، فیلم شفاف و نازکی است که روی طلق کلاه راننده قرار میگیرد. وقتی سطح آن با گردوخاک یا آلودگی پوشیده شود، راننده لایه را جدا میکند تا سطح تمیز زیر آن دوباره دی...
TD
دستورالعمل فنی (TD)
TD مخفف Technical Directive و به معنی دستورالعمل فنی است؛ سندی که FIA با آن برداشت اجرایی از مقررات فنی را برای تیمها روشن میکند. این مخفف در خبرهای مربوط به قانونیبودن قطعات، شیوهٔ بازرسی و مرزهای...
TD
دستورالعمل فنی
دستورالعمل فنی، یا Technical Directive، توضیحی است که FIA برای روشنکردن نحوهٔ تفسیر و اجرای مقررات فنی به تیمها میدهد. این اسناد که معمولاً با مخفف TD شناخته میشوند، کمک میکنند تیمها و بازرسان د...
Technical Director
مدیر فنی
مدیر فنی یا Technical Director، مسئول هدایت سازمان فنی و جهتگیری مهندسی خودرو در یک تیم فرمول یک است. این نقش به هماهنگی کار طراحی و توسعه کمک میکند تا تصمیمهای بخشهای مختلف در خدمت عملکرد کل خودر...
Technical Regulations
مقررات فنی
مقررات فنی، مجموعهٔ قواعدی است که مشخصات مجاز خودرو و سامانههای آن را تعیین میکند؛ مانند ابعاد، جرم، آیرودینامیک، پیشرانه، ترمز، سوخت و سازههای ایمنی. در فرمول یکِ فصل ۲۰۲۶، این مجموعه بخش C مقررات...
TecPro Barrier
مانع تکپرو
مانع تکپرو یا TecPro Barrier، سامانهای از بلوکهای متصل کنار پیست است که برای جذب انرژی برخورد و کاهش شدت ضربه به کار میرود. پوستهٔ بلوکها از پلیاتیلن ساخته میشود و اتصال آنها به یکدیگر بخشی از...
Telemetry
تلهمتری
تلهمتری یا Telemetry، اندازهگیری و انتقال داده از خودرو به تیم برای پایش وضعیت و تحلیل عملکرد آن است. حسگرها کمیتهایی مانند دما و فشار و اطلاعات عملکرد سامانههای خودرو را ثبت میکنند و دادهها از...
Testing
آزمایش خودرو
آزمایش خودرو در کاربرد پیستی فرمول یک، رانندگی برنامهریزیشده برای شناخت عملکرد خودرو، بررسی سامانهها یا جمعآوری داده در شرایط واقعی است. تیم میتواند در آن رفتار خودرو و لاستیک را ارزیابی کند و نت...
TPC
آزمایش با خودروهای سالهای قبل
آزمایش با خودروهای سالهای قبل، رانندگی آزمایشی خارج از رویداد مسابقه با خودرویی است که در تعریف مقرراتی «خودروی قبلی» قرار میگیرد. این برنامه که با مخفف TPC شناخته میشود، میتواند برای کسب تجربهٔ ر...
TPC
آزمایش با خودروهای سالهای قبل (TPC)
TPC مخفف Testing of Previous Cars و به معنی آزمایش با خودروهای سالهای قبل است. در این نوع برنامه، تیم خارج از رویداد مسابقه با خودروی متعلق به دورهٔ مجاز قبلی رانندگی میکند؛ یکی از کاربردهایش آماده...
Tie-break
تعیین رتبه در امتیاز مساوی
تعیین رتبه در امتیاز مساوی، استفاده از معیارهای تکمیلی برای مشخصکردن تقدم رانندگان یا تیمهایی است که امتیاز نهایی یکسان دارند. در جدول قهرمانی فرمول یک، این کار با مقایسهٔ نتایج بهتر انجام میشود؛ ا...
Tifosi
تیفوسی
تیفوسی در گزارشها و گفتوگوهای فرمول یک، نامی برای هواداران پرشور فراری است. این واژه معمولاً هنگام توصیف جمعیت هواداران تیم، بهویژه در رویدادهای ایتالیا، شنیده میشود. تعریف Tifosi در واژهنامهٔ رس...
Time Penalty
جریمهٔ زمانی
جریمهٔ زمانی (Time Penalty) مجازاتی است که با تحمیل مقدار مشخصی زمان به راننده اجرا میشود؛ این زمان میتواند با انتظار در پیت گذرانده شود یا، طبق مقررات، به زمان ثبتشدهٔ او اضافه شود. در فرمول یک، ج...
Toe
زاویهٔ همگرایی و واگرایی چرخها
زاویهٔ همگرایی و واگرایی چرخها یا Toe، جهت قرارگرفتن چرخها نسبت به خط میانی خودرو در نمای بالا است. اگر بخش جلویی چرخهای یک محور به هم نزدیکتر از بخش عقب آنها باشد، حالت Toe-in یا همگرایی داریم؛...
Torque
گشتاور
گشتاور یا Torque، اثر چرخانندهٔ نیرو حول یک محور است. مقدار آن هم به نیرو و هم به فاصلهٔ عمودِ خط اثر نیرو تا محور بستگی دارد؛ به همین دلیل نیروی یکسان، در فاصلههای متفاوت از محور، اثر چرخانندهٔ یکسا...
Tow
اسلیپاستریم (Tow)
Tow در گزارش فرمول یک به بهرهگرفتن خودرو از جریان هوای پشت خودروی جلو گفته میشود؛ همان اسلیپاستریم. خودروی پشت سر با مقاومت هوای کمتری روبهرو میشود و میتواند در مسیر مستقیم سرعت بیشتری بگیرد یا...
Track
پیست (Track)
Track در کاربرد فرمول یک، به پیست یا مسیر رانندگی مسابقه گفته میشود. این واژه میتواند به همان مسیری اشاره کند که Circuit نامیده میشود؛ تفاوت این دو نام بهخودیخود نشانهٔ دو نوع متفاوت پیست نیست. ت...
Track Evolution
تحول شرایط پیست
تحول شرایط پیست یا Track Evolution، تغییر وضعیت سطح پیست و چسبندگی قابلاستفادهٔ آن در طول یک جلسه یا آخر هفتهٔ مسابقه است. با عبور خودروها، لاستیک روی مسیر باقی میماند و خط مسابقه میتواند چسبندگی ب...
Track Limits
محدودهٔ پیست
محدودهٔ پیست مرزی است که مسیر مجاز رانندگی را از فضای بیرون آن جدا میکند. در فرمول یک فصل ۲۰۲۶، خط سفیدِ مشخصکنندهٔ لبه جزو پیست است، اما کرب جزو آن نیست. خودرو زمانی خارج از پیست محسوب میشود که هی...
Track Position
جایگاه در پیست
جایگاه در پیست یا Track Position، موقعیت فعلی خودرو نسبت به رقیبان در جریان مسابقه است؛ جلو یا عقببودن نسبت به یک رقیب همدور، میتواند انتخاب استراتژی را تغییر بدهد. وقتی سبقت دشوار است، حفظ جایگاه...
Track Temperature
دمای پیست
دمای پیست، دمای سطح مسیری است که لاستیک با آن تماس دارد؛ معمولاً منظور سطح آسفالت است. این عدد با دمای هوای اطراف فرق دارد. تابش خورشید، ابر، زمان روز و جنس و رنگ سطح میتوانند باعث شوند دو جلسه با دم...
Track Walk
بازدید پیاده از پیست
بازدید پیاده از پیست یا Track Walk، بررسی مسیر با قدمزدن برای شناخت جزئیاتی است که در نقشه و تصویر کلی بهخوبی دیده نمیشوند. راننده و اعضای گروه مهندسی میتوانند سطح آسفالت، ناهمواریها، کربها، خط...
Traction
کشش
کشش (Traction) در بحث شتابگیری، توان خودرو برای انتقال نیروی محرک از چرخها به سطح پیست و تبدیل آن به حرکت رو به جلوست. خودرو باید بتواند نیروی تولیدشده را با کمک تماس لاستیک و پیست منتقل کند؛ داشتن...
TC
کنترل کشش (TC)
TC در بحث کمکهای رانندگی، مخفف Traction Control و به معنی کنترل کشش است؛ سامانهای که هرزگردی چرخهای محرک هنگام شتابگیری را کنترل میکند. هدف آن مهار هرزگردی ناشی از تقاضای نیرویی فراتر از چسبندگی...
TC
کنترل کشش
کنترل کشش، یا Traction Control، سامانهای است که برای مهار هرزگردی چرخهای محرک هنگام انتقال توان مداخله میکند. وقتی تقاضای نیروی محرک از چسبندگی قابلاستفاده بیشتر شود، سامانه مقدار مؤثر آن را کنترل...
Trail Braking
ترمزگیری دنبالهدار
ترمزگیری دنبالهدار یا Trail Braking، روشی است که در آن راننده پس از شروع چرخاندن فرمان برای ورود به پیچ، هنوز ترمز میگیرد اما فشار پدال را بهتدریج کم میکند. تفاوت اصلی با تمامکردن ترمزگیری پیش از...
Tub
پوستهٔ اصلی خودرو
پوستهٔ اصلی خودرو یا Tub، نام رایجِ بخش باربر مرکزی شاسی است که راننده درون آن قرار میگیرد. در خودروی فرمول یک این بخش همان سازهٔ مونوکوکِ کامپوزیتی است؛ موتور و اجزای تعلیق به آن متصل میشوند و نقش...
Turbo Lag
تأخیر توربو
تأخیر توربو یا Turbo Lag، فاصلهٔ زمانی میان درخواست توان بیشتر با پدال گاز و رسیدن توربو به فشار تقویتِ لازم برای آن درخواست است. توربو با انرژی گازهای اگزوز میچرخد و اگر هنوز به دور مناسب نرسیده باش...
TC
توربوشارژر (TC)
TC در فهرست اجزای پیشرانه، مخفف Turbocharger یا توربوشارژر است؛ مجموعهای که با فشردهکردن هوای ورودی، هوای متراکمتری در اختیار موتور احتراق داخلی میگذارد. توربین آن از جریان گازهای اگزوز نیرو میگی...