واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
Camber
زاویهٔ کمبر
زاویهٔ کمبر یا Camber، میزان کجبودن چرخ نسبت به خط عمودی است، وقتی خودرو را از روبهرو نگاه میکنیم. اگر بالای چرخ به سمت داخل خودرو متمایل باشد، کمبر منفی و اگر به سمت بیرون متمایل باشد، کمبر مثبت ا...
Carbon Fibre
الیاف کربن
الیاف کربن رشتههای باریک و سبکِ کربنیاند که برای تقویت مواد مرکب به کار میروند. در زبان رایج فرمول یک، «کربنفایبر» اغلب نام کوتاهِ کامپوزیت تقویتشده با الیاف کربن است: مادهای که در آن الیاف همرا...
Causing a Collision
ایجاد برخورد
ایجاد برخورد، عنوان تخلفی است که به مسئولیت راننده در بهوجودآمدن تماس یا تصادف با خودروی دیگر اشاره دارد. صرف برخورد دو خودرو، به معنی مقصربودن قطعی یکی از رانندگان نیست. طبق مقررات ورزشی فرمول یک ۲۰...
CoG
مرکز ثقل
مرکز ثقل یا Centre of Gravity (CoG)، نقطهای است که میتوان اثر مجموع وزن جسم را بهصورت یک نیروی واردشده در آن نمایش داد. در خودرو، وزن میان همهٔ اجزا پخش است، اما این نقطه جای میانگین اثر آن وزنها...
CoG
مرکز ثقل (CoG)
CoG مخفف Centre of Gravity و به معنی مرکز ثقل است؛ نقطهای که میتوان اثر مجموع وزن جسم را در آن در نظر گرفت. این نقطه از محل و وزن همهٔ اجزا به دست میآید و الزاماً وسط هندسی خودرو یا محل نصب قطعهای...
Chassis
شاسی
شاسی یا Chassis، سازهٔ اصلی خودرو است که اجزای دیگر، از جمله موتور و تعلیق، به آن متصل میشوند. در فرمول یک، این نام اغلب برای بخش مرکزیِ مونوکوک نیز به کار میرود؛ مونوکوک پوستهای باربر است که فضای...
Chequered Flag
پرچم شطرنجی
پرچم شطرنجی یا Chequered Flag، پرچم سیاهوسفیدِ خانهخانهای است که پایان جلسه یا مسابقه را اعلام میکند. این پرچم با پرچم سیاهوسفیدِ مورب، که علامت هشدار به یک راننده است، تفاوت دارد. نمایش پرچم شطر...
Chicane
شیکین
شیکین یا Chicane، توالی فشردهای از پیچها با جهتهای متناوب است؛ برای نمونه، مسیر ابتدا به یک سمت و بلافاصله به سمت دیگر میپیچد. این توالی برای ایجاد چالش رانندگی و کاهش سرعت در بخشی از مدار طراحی م...
Circuit
پیست (Circuit)
پیست یا Circuit، مسیر مشخصی است که خودروها برای تمرین، تعیین خط یا مسابقه در آن رانندگی میکنند. در فرمول یک، مسیر بهصورت یک دور تکرارشونده پیموده میشود و پیچها و بخشهای مستقیمِ آن، چالشهای رانند...
Classification
ردهبندی نتیجه
ردهبندی نتیجه یا Classification، ترتیب رسمی نتیجهٔ رانندگان در یک جلسه بر اساس قواعد همان جلسه است. مبنای آن در تمرین و تعیین خط، زمانهای ثبتشده و ساختار جلسه است؛ در مسابقه، تعداد دورهای کامل و تر...
Clean Air
هوای تمیز
هوای تمیز (Clean Air) جریان هوایی است که پیش از رسیدن به خودرو، دنبالهٔ آشفتهٔ خودروی دیگر آن را مختل نکرده است. در این وضعیت، هوا برای کارکرد سطوح آیرودینامیکی و تولید نیروی رو به پایین شرایط مناسبت...
Clipping
کاهش توان برقی پیشرانه (Clipping)
کلیپینگ، یا Clipping، در بحث پیشرانهٔ هیبریدی فرمول یک به کاهش یا پایان یافتن سهم توان برقی در حرکت خودرو گفته میشود؛ در نتیجه خودرو دیگر همان کمک برقیِ بخش قبلی مسیر را ندارد، حتی اگر راننده همچنان...
Clutch
کلاچ
کلاچ یا Clutch، بخشی از انتقال قدرت است که اتصال انتقال گشتاور میان موتور و گیربکس را برقرار، قطع یا هنگام شروع درگیری تنظیم میکند. گشتاور همان اثر چرخانندهای است که از موتور به مسیر انتقال قدرت می...
Coandă Effect
اثر کوآندا
اثر کوآندا (Coandă Effect) به تمایل یک جت سیال برای منحرفشدن و دنبالکردن سطح مجاور، از جمله سطح خمیده، گفته میشود. در طراحی آیرودینامیکی خودرو، میتوان از این رفتار برای هدایت هوا در مسیر دلخواه اس...
Cockpit
کاکپیت
کاکپیت یا Cockpit، فضای داخل شاسی است که راننده در آن مینشیند و خودرو را کنترل میکند. صندلی، کمربند ایمنی، فرمان و پدالها با این فضا ارتباط دارند. در خودروی فرمول یک، کاکپیت به فضای راننده گفته می...
Cold Tyres
لاستیک سرد
«لاستیک سرد» در فرمول یک یعنی لاستیکی که هنوز به دمای مناسبِ کارکرد خود نرسیده یا از آن پایینتر آمده است؛ نه اینکه لزوماً در تماس با دست سرد باشد. چنین لاستیکی ممکن است گرمای زیادی داشته باشد، اما چس...
Compression Ratio
نسبت تراکم
نسبت تراکم، نسبت حجم فضای داخل سیلندر در آغاز مرحلهٔ تراکم به حجم آن در پایان این مرحله است. در بیان هندسی، حجم بیشینه بر حجم کمینه تقسیم میشود؛ برای مثالِ فرضی، نسبت ۱۰ به ۱ یعنی حجم آغاز تراکم ده ب...
CFD
دینامیک سیالات محاسباتی (CFD)
CFD مخفف Computational Fluid Dynamics و به معنی «دینامیک سیالات محاسباتی» است: پیشبینی رفتار جریان سیال با مدلسازی و محاسبات عددی. در توسعهٔ خودروی فرمول یک، مهندسان مدل خودرو و فضای اطراف آن را به...
CFD
دینامیک سیالات محاسباتی
دینامیک سیالات محاسباتی یا Computational Fluid Dynamics، با مخفف CFD، روشی برای پیشبینی رفتار سیال با محاسبات رایانهای است. در توسعهٔ خودروی فرمول یک، معمولاً جریان هوا در اطراف خودرو بررسی میشود....
Concorde Agreement
توافقنامهٔ کنکورد
توافقنامهٔ کنکورد، چارچوب قراردادی روابط میان طرفهای اصلی فرمول یک برای حضور تیمها، ترتیبات تجاری و حکمرانی قهرمانی است. نام آن به مجموعهٔ توافقهایی اشاره میکند که نقش و تعهد طرفها را برای دوره...
Constructor
سازنده
سازنده (Constructor) در فرمول یک عنوان تیمی است که خودروی رقابتی خودش را طراحی میکند و با آن در قهرمانی سازندگان شرکت میکند. بنابراین، وقتی در گزارشها از «ردهبندی سازندگان» صحبت میشود، موضوع مقای...
Constructors’ Championship
قهرمانی سازندگان
قهرمانی سازندگان، رقابت تیمهای فرمول یک بر اساس مجموع امتیازهای خودروهای هر تیم در طول فصل است. در مقررات ۲۰۲۶، عنوان به تیمی میرسد که از نتایج هر دو خودرو، بیشترین امتیاز را در رویدادهای برگزارشده...
Contact Patch
سطح تماس لاستیک
سطح تماس لاستیک یا Contact Patch، ناحیهای از لاستیک است که در یک لحظه با سطح پیست تماس دارد؛ نام Footprint هم برای آن به کار میرود. این ناحیه با کل رویه یا دیوارهٔ لاستیک یکی نیست. نیروهای لازم برای...
CE
سامانهٔ الکترونیکی کنترل پیشرانه (CE)
CE مخفف Control Electronics، یعنی سامانهٔ الکترونیکی کنترل پیشرانه است. در معرفی اجزای پیشرانه، این نام برای تجهیزات الکترونیکیِ کنترل و هماهنگی عملکرد مجموعه، از جمله بخش برقیِ هیبرید، به کار میرود....
CE
سامانهٔ الکترونیکی کنترل پیشرانه
سامانهٔ الکترونیکی کنترل پیشرانه یا Control Electronics، که با مخفف CE نیز شناخته میشود، بخش الکترونیکیِ هدایت و هماهنگی عملکرد پیشرانه، بهویژه تبادل انرژی در سامانهٔ هیبرید است. این تجهیزات در کنتر...
PU-CE
سامانهٔ الکترونیکی کنترل پیشرانه (PU-CE)
PU-CE نام گروه تجهیزات الکترونیکیِ کنترل زیرسامانههای پیشرانه در مقررات فرمول یک است و از Control Electronics – Power Unit میآید. در تعریف فنیِ فصل ۲۰۲۶، این گروه قطعات دارای نیمهرسانای برنامهپذیر...
Cooldown Lap
دور خنککردن
دور خنککردن دوری با فشار و سرعت کمتر است که برای پایینآوردن دمای بخشهایی مانند لاستیکها و پیشرانه انجام میشود؛ معمولاً پس از یک دور سریع در تعیین خط دیده میشود. هدف آن ثبت زمان رقابتی نیست، بلکه...
Cooldown Room
اتاق استراحت پیش از سکو
اتاق استراحت پیش از سکو یا Cooldown Room، فضایی است که رانندگانِ در آستانهٔ حضور روی سکو، پس از مسابقه در آن برای استراحت کوتاه و آمادهشدن برای مراسم جمع میشوند. گفتوگوهایی که از این اتاق در پخش تل...
Corner Mode
حالت پیچ
حالت پیچ یا Corner Mode وضعیت آیرودینامیکی خودروی فرمول یک در فصل ۲۰۲۶ است که در آن، بخشهای متحرک بالهای جلو و عقب در آرایش تولید نیروی رو به پایین قرار میگیرند. این وضعیتِ پیشفرضِ بسته، برای کمک...
Correlation
همخوانی شبیهسازی با عملکرد واقعی
همخوانی شبیهسازی با عملکرد واقعی یا Correlation، در توسعهٔ خودروی فرمول یک به میزان سازگاری پیشبینی ابزارهای مهندسی با دادهٔ خودرو در پیست گفته میشود. مثلاً تیم بررسی میکند تغییر قطعهای که در محا...
Cost Cap
سقف هزینه
سقف هزینه یا Cost Cap، حداکثر هزینههای مشمولی است که تیم فرمول یک میتواند در دورهٔ مالی تعیینشده متحمل شود. تیم باید این هزینهها را طبق روش مقرراتی محاسبه و گزارش کند و از سقف عبور نکند. این همان...
Countback
تعیین رتبه با شمارش نتایج
تعیین رتبه با شمارش نتایج یا Countback روشی برای جداکردن جایگاه رانندگان یا تیمهایی است که قهرمانی را با امتیاز مساوی تمام کردهاند. بهجای جمعکردن امتیاز تازه، تعداد نتایج بهتر آنها با ترتیب مشخص...
Crash Test
آزمایش برخورد
آزمایش برخورد یا Crash Test، آزمونی کنترلشده است که در آن سازهٔ خودرو تحت ضربه قرار میگیرد تا رفتار آن در جذب انرژی و حفاظت از راننده سنجیده شود. هدف، بازسازی تصادفیِ یک حادثه روی پیست نیست؛ شرایط آ...
Curfew
محدودیت ساعت کار تیم
محدودیت ساعت کار تیم یا Curfew در آخر هفتهٔ فرمول یک، بازههایی است که حضور کارکنان عملیاتی و کارآموزان مشمول در محدودهٔ پیست، جز در استثناهای مقرر، مجاز نیست. این قاعده فرصت فعالیت تیم در محل مسابقه...
Customer Team
تیم مشتری
تیم مشتری در بحث پیشرانه، تیمی است که پیشرانه را از یک سازنده دریافت میکند و تیم کارخانهای منصوبشدهٔ آن سازنده نیست. این واژه نوع رابطهٔ تأمین را توصیف میکند؛ بهخودیخود به معنی خرید یک خودروی کا...
Cutback
سبقت با تغییر مسیر در خروج پیچ (Cutback)
Cutback مانوری برای سبقت است که راننده با تغییر خط در میانه یا خروج پیچ، مسیر بهتری برای شتابگرفتن کنار یا پشت رقیب پیدا میکند. بهجای اصرار بر جلو افتادن در ورود پیچ، راننده اجازه میدهد خودروی دیگ...