واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
Tankslapper
انحراف ناگهانی و شدید عقب خودرو
انحراف ناگهانی و شدید عقب خودرو یا Tankslapper، لحظهای است که عقب خودرو بهشدت به یک طرف میلغزد و راننده باید سریع واکنش نشان دهد تا کنترل جهت را حفظ کند. این حرکت میتواند خودرو را به سمت اسپین ببر...
Team Orders
دستور تیمی
دستور تیمی، تصمیمی است که تیم از رانندههایش میخواهد برای هدف مشترک تیم در مسابقه اجرا کنند؛ مانند جابهجاکردن جایگاه دو همتیمی یا حفظ ترتیب آنها. چنین تصمیمی ممکن است برای استفاده از تفاوت سرعت یا...
Team Principal
مدیر تیم
مدیر تیم یا Team Principal، فرد مسئول هدایت کلی فعالیتهای یک تیم فرمول یک است. این نقش شامل هماهنگی بخشهای مختلف، مدیریت افراد و پروژهها و نمایندگی تیم در نشستها و رسانهها میشود. موضوع اصلی، ادا...
Tear-off Strip
لایهٔ جداشدنی طلق کلاه
لایهٔ جداشدنی طلق کلاه یا Tear-off Strip، فیلم شفاف و نازکی است که روی طلق کلاه راننده قرار میگیرد. وقتی سطح آن با گردوخاک یا آلودگی پوشیده شود، راننده لایه را جدا میکند تا سطح تمیز زیر آن دوباره دی...
TD
دستورالعمل فنی (TD)
TD مخفف Technical Directive و به معنی دستورالعمل فنی است؛ سندی که FIA با آن برداشت اجرایی از مقررات فنی را برای تیمها روشن میکند. این مخفف در خبرهای مربوط به قانونیبودن قطعات، شیوهٔ بازرسی و مرزهای...
TD
دستورالعمل فنی
دستورالعمل فنی، یا Technical Directive، توضیحی است که FIA برای روشنکردن نحوهٔ تفسیر و اجرای مقررات فنی به تیمها میدهد. این اسناد که معمولاً با مخفف TD شناخته میشوند، کمک میکنند تیمها و بازرسان د...
Technical Director
مدیر فنی
مدیر فنی یا Technical Director، مسئول هدایت سازمان فنی و جهتگیری مهندسی خودرو در یک تیم فرمول یک است. این نقش به هماهنگی کار طراحی و توسعه کمک میکند تا تصمیمهای بخشهای مختلف در خدمت عملکرد کل خودر...
Technical Regulations
مقررات فنی
مقررات فنی، مجموعهٔ قواعدی است که مشخصات مجاز خودرو و سامانههای آن را تعیین میکند؛ مانند ابعاد، جرم، آیرودینامیک، پیشرانه، ترمز، سوخت و سازههای ایمنی. در فرمول یکِ فصل ۲۰۲۶، این مجموعه بخش C مقررات...
TecPro Barrier
مانع تکپرو
مانع تکپرو یا TecPro Barrier، سامانهای از بلوکهای متصل کنار پیست است که برای جذب انرژی برخورد و کاهش شدت ضربه به کار میرود. پوستهٔ بلوکها از پلیاتیلن ساخته میشود و اتصال آنها به یکدیگر بخشی از...
Telemetry
تلهمتری
تلهمتری یا Telemetry، اندازهگیری و انتقال داده از خودرو به تیم برای پایش وضعیت و تحلیل عملکرد آن است. حسگرها کمیتهایی مانند دما و فشار و اطلاعات عملکرد سامانههای خودرو را ثبت میکنند و دادهها از...
Testing
آزمایش خودرو
آزمایش خودرو در کاربرد پیستی فرمول یک، رانندگی برنامهریزیشده برای شناخت عملکرد خودرو، بررسی سامانهها یا جمعآوری داده در شرایط واقعی است. تیم میتواند در آن رفتار خودرو و لاستیک را ارزیابی کند و نت...
TPC
آزمایش با خودروهای سالهای قبل
آزمایش با خودروهای سالهای قبل، رانندگی آزمایشی خارج از رویداد مسابقه با خودرویی است که در تعریف مقرراتی «خودروی قبلی» قرار میگیرد. این برنامه که با مخفف TPC شناخته میشود، میتواند برای کسب تجربهٔ ر...
TPC
آزمایش با خودروهای سالهای قبل (TPC)
TPC مخفف Testing of Previous Cars و به معنی آزمایش با خودروهای سالهای قبل است. در این نوع برنامه، تیم خارج از رویداد مسابقه با خودروی متعلق به دورهٔ مجاز قبلی رانندگی میکند؛ یکی از کاربردهایش آماده...
Tie-break
تعیین رتبه در امتیاز مساوی
تعیین رتبه در امتیاز مساوی، استفاده از معیارهای تکمیلی برای مشخصکردن تقدم رانندگان یا تیمهایی است که امتیاز نهایی یکسان دارند. در جدول قهرمانی فرمول یک، این کار با مقایسهٔ نتایج بهتر انجام میشود؛ ا...
Tifosi
تیفوسی
تیفوسی در گزارشها و گفتوگوهای فرمول یک، نامی برای هواداران پرشور فراری است. این واژه معمولاً هنگام توصیف جمعیت هواداران تیم، بهویژه در رویدادهای ایتالیا، شنیده میشود. تعریف Tifosi در واژهنامهٔ رس...
Time Penalty
جریمهٔ زمانی
جریمهٔ زمانی (Time Penalty) مجازاتی است که با تحمیل مقدار مشخصی زمان به راننده اجرا میشود؛ این زمان میتواند با انتظار در پیت گذرانده شود یا، طبق مقررات، به زمان ثبتشدهٔ او اضافه شود. در فرمول یک، ج...
Toe
زاویهٔ همگرایی و واگرایی چرخها
زاویهٔ همگرایی و واگرایی چرخها یا Toe، جهت قرارگرفتن چرخها نسبت به خط میانی خودرو در نمای بالا است. اگر بخش جلویی چرخهای یک محور به هم نزدیکتر از بخش عقب آنها باشد، حالت Toe-in یا همگرایی داریم؛...
Torque
گشتاور
گشتاور یا Torque، اثر چرخانندهٔ نیرو حول یک محور است. مقدار آن هم به نیرو و هم به فاصلهٔ عمودِ خط اثر نیرو تا محور بستگی دارد؛ به همین دلیل نیروی یکسان، در فاصلههای متفاوت از محور، اثر چرخانندهٔ یکسا...
Tow
اسلیپاستریم (Tow)
Tow در گزارش فرمول یک به بهرهگرفتن خودرو از جریان هوای پشت خودروی جلو گفته میشود؛ همان اسلیپاستریم. خودروی پشت سر با مقاومت هوای کمتری روبهرو میشود و میتواند در مسیر مستقیم سرعت بیشتری بگیرد یا...
Track
پیست (Track)
Track در کاربرد فرمول یک، به پیست یا مسیر رانندگی مسابقه گفته میشود. این واژه میتواند به همان مسیری اشاره کند که Circuit نامیده میشود؛ تفاوت این دو نام بهخودیخود نشانهٔ دو نوع متفاوت پیست نیست. ت...
Track Evolution
تحول شرایط پیست
تحول شرایط پیست یا Track Evolution، تغییر وضعیت سطح پیست و چسبندگی قابلاستفادهٔ آن در طول یک جلسه یا آخر هفتهٔ مسابقه است. با عبور خودروها، لاستیک روی مسیر باقی میماند و خط مسابقه میتواند چسبندگی ب...
Track Limits
محدودهٔ پیست
محدودهٔ پیست مرزی است که مسیر مجاز رانندگی را از فضای بیرون آن جدا میکند. در فرمول یک فصل ۲۰۲۶، خط سفیدِ مشخصکنندهٔ لبه جزو پیست است، اما کرب جزو آن نیست. خودرو زمانی خارج از پیست محسوب میشود که هی...
Track Position
جایگاه در پیست
جایگاه در پیست یا Track Position، موقعیت فعلی خودرو نسبت به رقیبان در جریان مسابقه است؛ جلو یا عقببودن نسبت به یک رقیب همدور، میتواند انتخاب استراتژی را تغییر بدهد. وقتی سبقت دشوار است، حفظ جایگاه...
Track Temperature
دمای پیست
دمای پیست، دمای سطح مسیری است که لاستیک با آن تماس دارد؛ معمولاً منظور سطح آسفالت است. این عدد با دمای هوای اطراف فرق دارد. تابش خورشید، ابر، زمان روز و جنس و رنگ سطح میتوانند باعث شوند دو جلسه با دم...
Track Walk
بازدید پیاده از پیست
بازدید پیاده از پیست یا Track Walk، بررسی مسیر با قدمزدن برای شناخت جزئیاتی است که در نقشه و تصویر کلی بهخوبی دیده نمیشوند. راننده و اعضای گروه مهندسی میتوانند سطح آسفالت، ناهمواریها، کربها، خط...
Traction
کشش
کشش (Traction) در بحث شتابگیری، توان خودرو برای انتقال نیروی محرک از چرخها به سطح پیست و تبدیل آن به حرکت رو به جلوست. خودرو باید بتواند نیروی تولیدشده را با کمک تماس لاستیک و پیست منتقل کند؛ داشتن...
TC
کنترل کشش (TC)
TC در بحث کمکهای رانندگی، مخفف Traction Control و به معنی کنترل کشش است؛ سامانهای که هرزگردی چرخهای محرک هنگام شتابگیری را کنترل میکند. هدف آن مهار هرزگردی ناشی از تقاضای نیرویی فراتر از چسبندگی...
TC
کنترل کشش
کنترل کشش، یا Traction Control، سامانهای است که برای مهار هرزگردی چرخهای محرک هنگام انتقال توان مداخله میکند. وقتی تقاضای نیروی محرک از چسبندگی قابلاستفاده بیشتر شود، سامانه مقدار مؤثر آن را کنترل...
Trail Braking
ترمزگیری دنبالهدار
ترمزگیری دنبالهدار یا Trail Braking، روشی است که در آن راننده پس از شروع چرخاندن فرمان برای ورود به پیچ، هنوز ترمز میگیرد اما فشار پدال را بهتدریج کم میکند. تفاوت اصلی با تمامکردن ترمزگیری پیش از...
Tub
پوستهٔ اصلی خودرو
پوستهٔ اصلی خودرو یا Tub، نام رایجِ بخش باربر مرکزی شاسی است که راننده درون آن قرار میگیرد. در خودروی فرمول یک این بخش همان سازهٔ مونوکوکِ کامپوزیتی است؛ موتور و اجزای تعلیق به آن متصل میشوند و نقش...
Turbo Lag
تأخیر توربو
تأخیر توربو یا Turbo Lag، فاصلهٔ زمانی میان درخواست توان بیشتر با پدال گاز و رسیدن توربو به فشار تقویتِ لازم برای آن درخواست است. توربو با انرژی گازهای اگزوز میچرخد و اگر هنوز به دور مناسب نرسیده باش...
TC
توربوشارژر (TC)
TC در فهرست اجزای پیشرانه، مخفف Turbocharger یا توربوشارژر است؛ مجموعهای که با فشردهکردن هوای ورودی، هوای متراکمتری در اختیار موتور احتراق داخلی میگذارد. توربین آن از جریان گازهای اگزوز نیرو میگی...
TC
توربوشارژر
توربوشارژر یا Turbocharger، دستگاهی است که با استفاده از انرژی گازهای خروجی موتور، هوای ورودی آن را فشرده میکند. گاز اگزوز یک توربین را میچرخاند و محور متصل به آن، کمپرسورِ مسیر هوای ورودی را به حرک...
Turbulence
آشفتگی جریان هوا
آشفتگی جریان هوا یا Turbulence، وضعیت نامنظم جریان است که در آن حرکت هوا با نوسانها و گردابههای گوناگون همراه میشود. این اصطلاح فقط نامِ باد جانبی یا وزش ناگهانی هوا نیست؛ به رفتار خودِ جریان اشاره...
Two-stop Strategy
استراتژی با دو توقف
استراتژی با دو توقف یعنی تیم قصد دارد در طول مسابقه دو پیتاستاپ انجام بدهد. اگر هر دو توقف برای تعویض لاستیک باشند، مسافت معمولاً میان سه استینت، یعنی سه بخش رانندگی با سه دست لاستیک، تقسیم میشود. ت...
Tyre Barrier
دیوار لاستیکی
دیوار لاستیکی یا Tyre Barrier، مانع ایمنی کنار پیست است که از مجموعهای از لاستیکهای رویهمچیده و بههممتصل ساخته میشود تا بخشی از انرژی برخورد خودرو را جذب کند. منظور، تودهای تصادفی از لاستیکها...
Tyre Blanket
پتوی گرمکن لاستیک
پتوی گرمکن لاستیک یا Tyre Blanket، پوشش برقیِ گرمکنندهای است که دور لاستیک قرار میگیرد تا پیش از حرکت خودرو در پیست، آن را گرم کند. این وسیله را Tyre Warmer هم مینامند. پتو بخشی از آمادهسازی لاس...
Tyre Blowout
ترکیدن لاستیک
ترکیدن لاستیک یا Tyre Blowout به خرابی ناگهانی و شدید لاستیک گفته میشود که توان حفظ فشار و شکل عادی آن را مختل میکند. این اتفاق با افت تدریجی چسبندگی متفاوت است و میتواند یکباره رفتار خودرو را تغی...
Tyre Carcass
ساختار داخلی لاستیک
ساختار داخلی لاستیک یا Tyre Carcass، پوستهٔ تقویتشده و باربرِ زیر بخش بیرونی لاستیک است که به حفظ شکل و رفتار مکانیکی آن کمک میکند. لاستیک فقط یک تکه لاستیکِ یکپارچه نیست؛ لایههای تقویتی، بخشهای ا...
Tyre Cliff
افت ناگهانی عملکرد لاستیک (Tyre Cliff)
Tyre Cliff مرحلهای از افت عملکرد لاستیک است که در آن سرعت و چسبندگی بهجای کاهش تدریجی، با شیب بسیار تندتری پایین میآیند. منظور افتِ پایدار عملکرد است که با ادامهٔ رانندگی برنمیگردد؛ بنابراین ادامه...
Tyre Compound
ترکیب لاستیک
ترکیب لاستیک یا Tyre Compound به فرمول مواد لاستیکی آن گفته میشود که بر ویژگیهایی مانند چسبندگی و دوام اثر میگذارد. در فرمول یک، انتخاب ترکیب بخشی از مصالحه میان سرعت و طول عمر لاستیک است: ترکیب نر...
Tyre Crossover Point
نقطهٔ تغییر برتری نوع لاستیک
نقطهٔ تغییر برتری نوع لاستیک یا Tyre Crossover Point، مرحلهای از تغییر شرایط پیست است که در آن یک نوع لاستیک نسبت به نوع دیگر انتخاب مؤثرتری میشود؛ مثلاً وقتی مسیر آنقدر خشک شده که اسلیک از اینترمد...
Tyre Degradation
افت عملکرد لاستیک
افت عملکرد لاستیک، یا Tyre Degradation، کاهش توان لاستیک برای ارائهٔ چسبندگی و عملکرد موردنیاز در ادامهٔ استفاده است. در گزارش مسابقه، شنیدن «دِگ» معمولاً به همین مسئله اشاره دارد: لاستیکی که دیگر مان...
Tyre Heat Cycle
چرخهٔ حرارتی لاستیک
چرخهٔ حرارتی لاستیک، فرایند گرمشدن لاستیک هنگام استفاده و سپس سردشدن دوبارهٔ آن است. برای مثال، یک دست لاستیک ممکن است در تمرین چند دور کار کند و پس از بازگشت به گاراژ سرد شود؛ این مجموعهٔ گرمشدن و...
Tyre Management
مدیریت لاستیک
مدیریت لاستیک یا Tyre Management، تنظیم شیوهٔ رانندگی و استفاده از لاستیک برای حفظ چسبندگی و کنترل افت عملکرد آن در طول یک استینت است؛ یعنی بخشی از مسابقه که با یک دست لاستیک طی میشود. راننده و تیم ب...
Tyre Operating Window
بازهٔ عملکرد مناسب لاستیک
بازهٔ عملکرد مناسب لاستیک، یا Tyre Operating Window، محدودهای از دمای کار لاستیک است که در آن میتواند چسبندگی و عملکرد مطلوب خود را ارائه کند. سردتر بودن از این محدوده، دسترسی به چسبندگی لازم را دشو...
Tyre Pressure
فشار باد لاستیک
فشار باد لاستیک یا Tyre Pressure، فشار گاز داخل لاستیک است که به آن کمک میکند بار خودرو را تحمل کند و شکل مناسبش را هنگام حرکت نگه دارد. تغییر این فشار بر میزان تغییر شکل لاستیک و تماس آن با آسفالت ا...
Tyre Temperature
دمای لاستیک
دمای لاستیک بیان میکند لاستیک تا چه اندازه گرم است و یکی از عوامل تعیینکنندهٔ چسبندگی آن است. لاستیک مسابقه در یک محدودهٔ کاری مناسب بهترین عملکرد را دارد؛ پایینتر از آن ممکن است چسبندگی کافی تولید...
Tyre Tread
رویهٔ لاستیک
رویهٔ لاستیک یا Tyre Tread، بخش بیرونی لاستیک است که هنگام غلتیدن با زمین تماس پیدا میکند. جنس این لایه و شکل سطح آن در تولید چسبندگی نقش دارند. رویه با ساختار داخلیِ نگهدارندهٔ لاستیک یکسان نیست؛ سا...
Tyre Wear
سایش لاستیک
سایش لاستیک، یا Tyre Wear، کمشدن مادهٔ رویهٔ لاستیک بر اثر استفاده و تماس با سطح پیست است. با ادامهٔ این فرایند، لایهٔ لاستیکیِ در تماس با مسیر نازکتر میشود. بنابراین سایش به تغییر فیزیکیِ خود لاست...