واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
DNQ
راهنیافتن به مسابقه (DNQ)
DNQ مخفف Did Not Qualify و به معنی «راهنیافتن به مسابقه» از مسیر تعیین خط است. این مخفف بیانگر نگرفتن شرایط لازم است و نباید آن را صرفاً معادل حذف در Q1، Q2 یا Q3 دانست. رانندهای که از ادامهٔ تعیین...
DNQ
راهنیافتن به مسابقه
راهنیافتن به مسابقه یا Did Not Qualify، به کسبنکردن شرایط لازم برای حضور در مسابقه از مسیر تعیین خط اشاره دارد و با مخفف DNQ شناخته میشود. این مفهوم با حذفشدن از مرحلهٔ اول تعیین خط فرق دارد؛ بسیا...
DNS
شروعنکردن مسابقه
شروعنکردن مسابقه یا Did Not Start، وضعیتی است که راننده به مسابقه راه یافته، اما استارت آن را انجام نداده است. این عبارت با مخفف DNS در جدول نتیجه دیده میشود؛ مثلاً خرابی خودرو پیش از آغاز مسابقه می...
DNS
شروعنکردن مسابقه (DNS)
DNS مخفف عبارت انگلیسی Did Not Start و به معنی «شروعنکردن مسابقه» است. در نتایج فرمول یک، این وضعیت برای رانندهای به کار میرود که شرایط حضور در مسابقه را کسب کرده، اما نتوانسته آن را آغاز کند؛ برای...
Differential
دیفرانسیل
دیفرانسیل یا Differential، بخشی از مجموعهٔ انتقال قدرت است که نیروی محرک را به چرخها میرساند و امکان چرخیدن آنها با سرعتهای متفاوت را فراهم میکند. در خودروی فرمول یک، این وظیفه به چرخهای عقب مرب...
Diffuser
دیفیوزر
دیفیوزر یا Diffuser، بخش رو به بالای انتهای کف خودرو است که مسیر خروج هوای زیر خودرو را شکل میدهد. طراحی آن به حفظ فشار پایین زیر کف و تولید نیروی رو به پایین کمک میکند؛ بنابراین اثرش به هوای بیرون...
Dirty Air
هوای کثیف
هوای کثیف (Dirty Air) جریان هوای آشفتهای است که معمولاً پس از عبور خودروی جلویی به خودروی تعقیبکننده میرسد و عملکرد آیرودینامیکی آن را مختل میکند. «کثیف» در این اصطلاح به آشفتگی جریان اشاره دارد،...
DSQ
حذف از نتیجه (DSQ)
DSQ مخفف Disqualified و به معنی «حذف از نتیجه» است؛ یعنی راننده به دلیل نقض مقررات، نتیجهٔ معتبرِ مربوط به آن جلسه را از دست داده است. دیدن این علامت در جدول به معنی کندبودن راننده یا خرابی خودرو نیست...
DSQ
حذف از نتیجه
حذف از نتیجه یا Disqualified، وضعیتی است که در آن راننده یا خودرو به دلیل تخلف، از نتیجهٔ مربوط کنار گذاشته میشود. این وضعیت در جدولها با مخفف DSQ نمایش داده میشود. راننده ممکن است مسیر مسابقه را ت...
Double Diffuser
دیفیوزر دوگانه
دیفیوزر دوگانه یا Double Diffuser، نام طراحی تاریخیای است که با افزودن مسیری در سطحی بالاتر از دیفیوزر اصلی، ظرفیت آیرودینامیکی بخش عقب کف را بیشتر میکرد. در شکل مشهور فصل ۲۰۰۹، هوا از بازشوهای کف ب...
Double Stack
پیتاستاپ پشتسرهم همتیمیها
پیتاستاپ پشتسرهم همتیمیها یا Double Stack زمانی است که دو خودروی یک تیم با فاصلهٔ کوتاه برای توقف به پیت میآیند و خدمه در جایگاه تیم ابتدا به یکی و سپس به دیگری سرویس میدهند. منظور، انجام دو سرو...
Double Yellow Flags
پرچم زرد دوتایی
پرچم زرد دوتایی، نمایش همزمان دو پرچم زردِ در حال حرکت برای هشدار دربارهٔ خطری جدی در محدودهٔ پیست است؛ ممکن است مسیر کاملاً یا تا حدی مسدود باشد یا مارشالها روی پیست یا کنار آن کار کنند. راننده بای...
Downforce
نیروی رو به پایین
نیروی رو به پایین یا داونفورس (Downforce)، مؤلفهٔ رو به پایینِ نیروی آیرودینامیکی وارد بر خودروست. این نیرو در اثر جریان هوا پیرامون خودرو و زیر آن ایجاد میشود و خودرو را بیشتر به سطح پیست میفشارد؛...
Drag
مقاومت هوا
مقاومت هوا یا درگ (Drag)، نیروی آیرودینامیکیِ مخالف حرکت خودرو در هواست. این نیرو در امتداد حرکت به عقب وارد میشود و پیشرفتن خودرو را دشوارتر میکند؛ بنابراین درگ زیاد میتواند سرعت خودرو را در مسیر...
DRS
سیستم کاهش مقاومت هوا (DRS)
DRS مخفف Drag Reduction System و به معنی سیستم کاهش مقاومت هواست. در فرمول یکِ دورهٔ ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵، راننده با این سامانه میتوانست فلپ بال عقب را در شرایط مجاز باز کند؛ مقاومت هوا کمتر میشد و خودرو در...
DRS
سیستم کاهش مقاومت هوا
سیستم کاهش مقاومت هوا، یا Drag Reduction System، سامانهٔ بال عقب فرمول یک در دورهٔ ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ بود که با بازکردن یک فلپ، مقاومت آیرودینامیکی خودرو را کم میکرد. این کاهش مقاومت به خودرو کمک میکرد در...
Drift
دریفت
دریفت یا Drift، عبور از پیچ با لغزش جانبی خودرو در حالی است که راننده هنوز کنترل آن را حفظ میکند. در فرمول یک، این واژه معمولاً برای توصیف سرخوردنِ کنترلشده هنگام فشارآوردن به خودرو یا اصلاح لغزش به...
Drive-through Penalty
جریمهٔ عبور از پیتلین
جریمهٔ عبور از پیتلین یا Drive-through Penalty، مجازاتی است که راننده با ورود به پیتلین و برگشتن به مسابقه، بدون توقف، اجرا میکند. او در این عبور باید محدودیت سرعت پیتلین را رعایت کند. تعریف جریمه...
Drivers’ Briefing
جلسهٔ توجیهی رانندگان
جلسهٔ توجیهی رانندگان، نشست رسمیای در جریان آخر هفتهٔ مسابقه است که رانندگان و مدیران تیمها در آن با مدیر مسابقه دربارهٔ اجرای رویداد و موضوعهای مرتبط با رانندگی و ایمنی گفتوگو میکنند. این جلسه ب...
Drivers’ Championship
قهرمانی رانندگان
قهرمانی رانندگان، رقابتِ امتیازیِ رانندهها در طول فصل فرمول یک است. رانندهای که در پایان فصل بیشترین امتیاز را جمع کرده باشد، عنوان قهرمان جهان رانندگان را میگیرد. این عنوان به کل فصل مربوط است و ب...
Drivers’ Parade
رژهٔ رانندگان
رژهٔ رانندگان، برنامهٔ معرفی و دیدار با هواداران پیش از مسابقهٔ اصلی است که رانندگان در آن شرکت میکنند. این فعالیت، بخش رقابتی و زمانگیریشدهٔ مسابقه یا دور شکلگیریِ پیش از استارت نیست. فعالیت روز...
DRS Train
قطار دیآراس
قطار دیآراس یا DRS Train، گروهی از خودروهای نزدیک به هم در دورهٔ استفاده از DRS در فرمول یک است که چند خودروی پشتسرهم، امکان استفاده از این سامانه را دارند. در چنین وضعیتی، خودروی تعقیبکننده ممکن...
Drying Line
مسیر خشکشوندهٔ پیست
مسیر خشکشونده یا Drying Line، نوار یا خطی از پیست خیس است که زودتر از بخشهای اطراف خشک میشود و چسبندگی بهتری پیدا میکند. ممکن است همین خط برای استفاده از لاستیک اسلیک مناسبتر شود، در حالی که بیرو...
DAS
فرمان دومحوره (DAS)
DAS مخفف Dual Axis Steering و به معنی فرمان دومحوره است؛ نام سامانهٔ مرسدس در فصل ۲۰۲۰ که با حرکت جلو و عقبِ فرمان، زاویهٔ تو (Toe) در چرخهای جلو را تغییر میداد. راننده برای پیچیدن همچنان فرمان را م...
DAS
فرمان دومحوره
فرمان دومحوره، یا Dual Axis Steering، سامانهای بود که مرسدس در فصل ۲۰۲۰ معرفی کرد و به راننده اجازه میداد با جلو و عقب بردن فرمان، زاویهٔ تو (Toe) در چرخهای جلو را تغییر دهد. زاویهٔ تو، جهت قرارگرف...
ECU
واحد کنترل الکترونیکی (ECU)
ECU مخفف Electronic Control Unit، به معنی واحد کنترل الکترونیکی است؛ رایانهای که اطلاعات حسگرها و ورودیهای راننده را دریافت میکند و بر پایهٔ برنامهٔ کنترلی، فرمانِ عملگرها را میسازد. در خودروی فرم...
ECU
واحد کنترل الکترونیکی
واحد کنترل الکترونیکی یا ECU رایانهای است که ورودیهای حسگرها و فرمانهای راننده را پردازش میکند و طبق نرمافزار کنترلی به عملگرها دستور میدهد. برای نمونه، کنترل سوخترسانی، هماهنگی انتقال قدرت و م...
Endplate
صفحهٔ انتهایی بال
صفحهٔ انتهایی بال یا Endplate، قطعهٔ بدنه در لبهٔ بیرونی یا نزدیک انتهای بال جلو و عقب است. این قطعه بخشی از طراحی مسیر هواست؛ نقش آن فقط بستن انتهای بال یا نگهداشتن نشان حامی مالی نیست. تعریف Endpla...
Energy Deployment
بهکارگیری انرژی برقی
بهکارگیری انرژی برقی یا Energy Deployment، در فرمول یک به استفاده از انرژی برقیِ سامانهٔ هیبرید برای کمک به حرکت خودرو گفته میشود. موتور ژنراتور در حالت موتور، با مصرف انرژی الکتریکی به مسیر انتقال...
Energy Harvesting
بازیابی انرژی
بازیابی انرژی یا Energy Harvesting، در بحث پیشرانهٔ فرمول یک فرایندی است که سامانهٔ هیبرید انرژی مکانیکی را به انرژی برقی تبدیل میکند تا برای استفاده در دسترس باشد. نمونهٔ آشنای آن هنگام کاهش سرعت رخ...
ERS
سیستم بازیابی انرژی
سیستم بازیابی انرژی یا Energy Recovery System، با مخفف ERS، مجموعهای است که انرژی را بازیابی میکند، برای استفادهٔ دوباره در اختیار میگیرد و به کمک آن بخشی از نیروی محرک خودرو را تأمین میکند. این ن...
ERS
سیستم بازیابی انرژی (ERS)
ERS مخفف Energy Recovery System و به معنی سیستم بازیابی انرژی است. این نام به مجموعهای از تجهیزات اشاره میکند که انرژی را بازیابی، به شکل قابلاستفاده ذخیره و دوباره برای تولید توان در اختیار خودرو...
ES
ذخیرهساز انرژی
ذخیرهساز انرژی یا Energy Store، با مخفف ES، بخشی از سامانهٔ هیبرید فرمول یک است که انرژی برقی را برای استفادهٔ بعدی نگه میدارد و معمولاً با نام باتری شناخته میشود. در تعریف فنی، این مجموعه فقط سلول...
ES
ذخیرهساز انرژی (ES)
ES مخفف Energy Store، به معنی ذخیرهساز انرژیِ سامانهٔ هیبرید فرمول یک است. این مجموعه انرژیِ بازیابیشده را برای مصرف بعدی نگه میدارد و معمولاً در گفتوگوهای فنی «باتری» نامیده میشود. نگهداشتن انر...
Engine Braking
ترمز موتوری
ترمز موتوری، یا Engine Braking، کاهش سرعت خودرو با استفاده از مقاومت موتور در برابر چرخش است. این مقاومت از مسیر انتقال قدرت به چرخهای محرک میرسد و به کمشدن سرعت کمک میکند؛ بنابراین تمام نیروی کند...
Engine Exhaust
سامانهٔ اگزوز
سامانهٔ اگزوز، مسیر هدایت گازهای خارجشده از موتور پس از احتراق است. در موتور توربوشارژ، این جریان به توربین توربو میرسد و بخشی از انرژی آن برای چرخاندن کمپرسورِ هوای ورودی به کار میرود. اگزوز در ای...
Engine Stall
خاموششدن موتور
خاموششدن موتور یا Engine Stall، توقف ناخواستهٔ کارکرد موتور بر اثر افت بیشازحد دور آن است. نمونهٔ رایج آن در فرمول یک هنگام شروع حرکت دیده میشود: هماهنگی نامناسبِ کلاچ و دور موتور یا یک ایراد فنی م...
Esses
پیچهای اسشکل (Esses)
پیچهای اسشکل یا Esses، توالی پیچهایی با جهتهای متناوباند که خودرو را از یک گردش به گردشِ مخالف میبرند و شکل کلی آنها به حرف انگلیسی S شباهت دارد. این نام، توصیف شکل مسیر است و سرعت ثابت یا شعاع...
EXH
مجموعههای اگزوز پیشرانه (EXH)
EXH کد مجموعههای اگزوز پیشرانه، یا Exhaust Sets، در مقررات استفاده از قطعات فرمول یک است. این عنوان به گروه مشخصی از قطعات اگزوزِ موتور اشاره دارد که در سهمیه و ثبت استفادهٔ قطعات پیشرانه بررسی میشو...
Exhaust-blown Diffuser
دیفیوزر دمشی
دیفیوزر دمشی یا Exhaust-blown Diffuser، آرایشی آیرودینامیکی است که از جریان پرانرژی گازهای اگزوز برای تقویت عملکرد ناحیهٔ دیفیوزر و تولید نیروی رو به پایین استفاده میکند. بهجای آنکه گاز خروجی فقط از...
Extra Formation Lap
دور شکلگیری اضافی
دور شکلگیری اضافی دوری است که پیش از استارت، علاوه بر دور شکلگیری قبلی انجام میشود تا مشکلِ بهوجودآمده مدیریت شود. در فرمول یک ۲۰۲۶، اگر پس از آغاز دور شکلگیری و پیش از شروع رقابت مشکلی استارت را...
F-duct
افداکت
افداکت یا F-duct، سامانهٔ هدایت هوایی بود که در خودروی مکلارن فصل ۲۰۱۰ برای کاهش مقاومت بال عقب در مسیر مستقیم استفاده شد. راننده با مسدودکردن یک دریچه در کابین، مسیر هوا را تغییر میداد تا جریانِ ر...
SP
اسپرینت
اسپرینت یا F1 Sprint، مسابقهای کوتاهتر از گرندپری است که در بعضی آخر هفتههای فرمول یک، علاوه بر مسابقهٔ اصلی برگزار میشود. رانندگان در آن برای جایگاه و امتیاز قهرمانی رقابت میکنند؛ اسپرینت، جلسهٔ...
Falling Off a Cliff
افت ناگهانی عملکرد لاستیک (Falling Off a Cliff)
«افتادن از صخره» یا Falling Off a Cliff، تعبیر رانندهها و گزارشگرها برای افت شدید، ناگهانی و پایدار عملکرد لاستیک است که با ادامهٔ استفاده از همان دست برنمیگردد؛ لاستیکی که تا چند دور قبل زمان قابل...
False Start
استارت کاذب
استارت کاذب به شروع حرکت برخلاف شرایط قانونی استارت گفته میشود؛ آشناترین نمونه در فرمول یک، حرکت زودهنگام از جایگاه پیش از خاموششدن چراغهای قرمز است. برای این نوع حرکت، اصطلاح Jump Start نیز به کار...
Fastest Lap
سریعترین دور
سریعترین دور یا Fastest Lap، کمترین زمان معتبر ثبتشده برای یک دور کامل در محدودهٔ یک جلسه یا مسابقه است. در گزارش یک گرندپری، معمولاً منظور سریعترین دورِ همان مسابقه است؛ زمان بهتر در تمرین یا تعیی...
FIA
فدراسیون بینالمللی اتومبیلرانی
فدراسیون بینالمللی اتومبیلرانی، نهاد بینالمللی اداره و مقرراتگذاری ورزش اتومبیلرانی و فدراسیون سازمانهای خودرویی است. نام فرانسوی آن Fédération Internationale de l’Automobile است و با مخفف FIA ش...
FIA
فدراسیون بینالمللی اتومبیلرانی (FIA)
FIA مخفف نام فرانسوی Fédération Internationale de l’Automobile، یعنی فدراسیون بینالمللی اتومبیلرانی است. این نهاد، ادارهٔ بینالمللی ورزش اتومبیلرانی را بر عهده دارد و سازمانهای خودرویی را نیز در...
FIA Formula One World Championship
قهرمانی جهان فرمول یک
قهرمانی جهان فرمول یک یا FIA Formula One World Championship، نام رسمی مجموعهٔ رقابتهای فرمول یک است که در طول یک فصل برگزار میشود. هر گرندپری یک رویداد این مجموعه است؛ نتیجهٔ یک مسابقه و جایگاه در ق...
Filming Day
روز فیلمبرداری
روز فیلمبرداری در فرمول یک، نام رایج برنامهای است که تیم در آن برای تولید تصاویر و محتوای تبلیغاتی، خودرو را در پیست به حرکت درمیآورد. در مقررات فصل ۲۰۲۶، فعالیتِ صرفاً بازاریابی یا تبلیغاتی با خود...