واژهنامه آکادمی
اصطلاحات و مخففهای تخصصی دنیای موتور اسپورت.
Hot Lap
دور سریع (Hot Lap)
Hot Lap اصطلاحی برای دور سریع است: راننده یک دور کامل پیست را با هدف ثبت زمان رقابتی طی میکند. در گزارشهای فرمول یک، این نام معمولاً هممعنی Flying Lap به کار میرود و در برابر دورهای آمادهسازی یا...
Hybrid Powertrain
پیشرانهٔ هیبریدی
پیشرانهٔ هیبریدی مجموعهای است که موتور احتراق داخلی و بخش برقی را برای تولید نیروی محرک کنار هم به کار میگیرد. در فرمول یک، سوزاندن سوخت نیروی مکانیکی فراهم میکند و سامانهٔ بازیابی انرژی نیز برق را...
Hydroplaning
آبسواری لاستیک (Hydroplaning)
آبسواری لاستیک یا Hydroplaning زمانی رخ میدهد که لایهٔ آب میان لاستیک و آسفالت، تماس مؤثر آنها را از بین میبرد و خودرو روی آب سُر میخورد. در این وضعیت، توان انتقال نیروی فرمان، ترمز و شتاب به سطح...
Impeding
مانعشدن برای رانندهٔ دیگر
مانعشدن برای رانندهٔ دیگر یا Impeding، ایجاد مزاحمت غیرضروری در مسیر حرکت یا تلاش او برای ثبت زمان است؛ برای مثال وقتی خودرویی در دور آمادهسازی، بیدلیل راه رانندهای در دور سریع را ببندد. برخورد فی...
In-lap
دور ورود به پیت
دور ورود به پیت، یا In-lap، دوری است که راننده در جریان آن به پیتلین برمیگردد. در مسابقه، این اصطلاح معمولاً برای دوری به کار میرود که خودرو برای انجام پیتاستاپ وارد پیت میشود؛ در تمرین و تعیین خ...
Installation Lap
دور بررسی اولیهٔ خودرو
دور بررسی اولیهٔ خودرو یا Installation Lap، دوری با هدف کنترل کارکرد سامانههای خودرو پیش از ادامهٔ برنامهٔ رانندگی است. راننده از پیت خارج میشود، عملکردهایی مانند گاز، ترمز، تجهیزات الکترونیکی و هید...
Intermediate Tyres
لاستیک اینترمدیت
لاستیک اینترمدیت یا Intermediate Tyres، لاستیک شیاردار فرمول یک برای پیست نمناک یا خیسِ بدون آب جمعشدهٔ زیاد است. کاربرد آن میان لاستیک اسلیکِ مخصوص خشکی و لاستیک تمامبارانی قرار میگیرد؛ سطحی که بر...
ICE
موتور احتراق داخلی (ICE)
ICE مخفف Internal Combustion Engine، به معنی موتور احتراق داخلی است. در این موتور، سوخت داخل محفظهٔ احتراق میسوزد و فشار گازها پیستونها را حرکت میدهد؛ این حرکت از راه میللنگ به کار مکانیکی تبدیل م...
ICE
موتور احتراق داخلی
موتور احتراق داخلی یا Internal Combustion Engine (ICE)، موتوری است که با سوزاندن سوخت در داخل خود، بخشی از انرژی آزادشده را به کار مکانیکی تبدیل میکند. در نوع پیستونی، گازهای حاصل از احتراق منبسط می...
Interval
فاصله با خودروی جلویی
فاصله با خودروی جلویی یا Interval، اختلاف زمانی یک راننده با نفر بلافاصله جلوتر از او در ترتیب مسابقه است. این مقدار معمولاً برحسب ثانیه نمایش داده میشود و نشان میدهد آن دو در نقطهٔ مقایسهٔ زمانسنج...
Jack Man
مسئول جک
مسئول جک یا Jack Man، عضو خدمهٔ پیتاستاپ است که با جک، جلو یا عقب خودرو را بالا میبرد تا چرخها از زمین جدا شوند و تعویض لاستیک انجام شود. در توقف عادیِ فرمول یک، جکهای جلو و عقب با هماهنگیِ بخشها...
Jump Start
استارت زودهنگام
استارت زودهنگام یعنی خودرو در استارت ایستاده، پیش از صادرشدن علامت شروع از جایگاه خود حرکت کند. در فرمول یک، علامت آغاز استارت معمول، خاموششدن چراغهای قرمز است؛ واکنش سریع پس از خاموششدن آنها با ح...
Kerb
کرب
کرب، یا Kerb، لبهٔ برجستهای در حاشیهٔ پیست، بهویژه کنار پیچهاست که شکل و رنگ آن میتواند در بخشهای مختلف مسیر متفاوت باشد. رانندگان گاهی بخشی از خودرو را روی کرب میبرند تا خط عبور مناسبی از پیچ د...
Kevlar
کولار
کولار (Kevlar) نام تجاری نوعی الیاف مصنوعیِ پاراآرامید است که نسبت استحکام کششی به وزن بالایی دارد و در برابر گرما و بریدگی مقاوم است. این ویژگیها آن را برای ساخت مواد و لایههای حفاظتی مناسب میکنند...
KERS
سیستم بازیابی انرژی جنبشی (KERS)
KERS مخفف Kinetic Energy Recovery System و به معنی سیستم بازیابی انرژی جنبشی است. در کاربرد تاریخی فرمول یک، این نام به سامانهای گفته میشود که بخشی از انرژی خودرو در ترمزگیری را برای استفادهٔ دوباره...
KERS
سیستم بازیابی انرژی جنبشی
سیستم بازیابی انرژی جنبشی، یا Kinetic Energy Recovery System، سامانهای است که بخشی از انرژی حرکت خودرو را هنگام کاهش سرعت بازیابی و ذخیره میکند تا بعداً برای کمک به حرکت دوباره مصرف شود. این فناوری...
Lap Record
رکورد دور پیست
رکورد دور پیست یا Lap Record، در آمار رایج فرمول یک سریعترین زمان دوری است که در مسابقهٔ گرندپری روی آن مسیر ثبت شده است. زمان سریعترِ تعیین خط در این تعریف جای رکورد مسابقه را نمیگیرد؛ حتی اگر از...
Lap Time
زمان دور
زمان دور یا Lap Time، مدت زمانی است که خودرو برای کاملکردن یک دور پیست صرف میکند. در نمایش زمانگیری، این مقدار معمولاً با دقیقه، ثانیه و هزارم ثانیه خوانده میشود. برای نمونهٔ فرضی، زمان ۱:۲۳٫۴۵۶ ی...
Lap Time Deletion
حذف زمان دور
حذف زمان دور، بیاعتبارشدن یک یا چند زمان ثبتشده است؛ آن زمان دیگر نمیتواند مبنای نتیجهٔ معتبرِ مربوط باشد. این اقدام به معنی حذف خودکار راننده از کل جلسه نیست. مقررات ورزشی فرمول یک ۲۰۲۶ به داوران...
Lapped
یک دور عقبافتادن
یک دور عقبافتادن یا Lapped یعنی خودروی پیشرو پس از طیکردن یک دور بیشتر، دوباره به خودروی عقبتر میرسد و از آن عبور میکند. این وضعیت با سبقت عادی میان دو خودروی همدور فرق دارد: خودروی پیشرو با دور...
Launch Control
کنترل حرکت در استارت
کنترل حرکت در استارت، یا Launch Control، سامانهای برای خودکارکردن بخشی از مدیریت حرکتگیری از حالت سکون است؛ برای مثال، هماهنگکردن گشتاور و درگیری کلاچ بهگونهای که شتاب آغازین به دست آید و هرزگردی...
Laying Down Rubber
نشستن لاستیک روی پیست
نشستن لاستیک روی پیست یا Laying Down Rubber، فرایندی است که طی آن مقداری از لاستیکِ جداشده از تایرها روی سطح مسیر باقی میماند. با عبور مکرر خودروها، این لایه میتواند چسبندگی خط حرکت را بیشتر کند و ب...
Leaving the Track and Gaining an Advantage
کسب برتری با خروج از پیست
کسب برتری با خروج از پیست، استفاده از مسیری بیرون از محدودهٔ مجاز به شکلی است که مزیت پایداری نسبت به رعایت مسیر ایجاد کند. این مزیت فقط سبقتگرفتن نیست؛ نگهداشتن جایگاهی که با طیکردن مسیر مجاز از د...
Left-foot Braking
ترمزگیری با پای چپ
ترمزگیری با پای چپ یا Left-foot Braking، شیوهای از رانندگی است که در آن پای چپ پدال ترمز را کنترل میکند و پای راست برای پدال گاز به کار میرود. با چیدمان بدون پدال کلاچ در خودروی فرمول یک، راننده بر...
Lift and Coast
برداشتن پا از گاز و حرکت با اینرسی
برداشتن پا از گاز و حرکت با اینرسی یا Lift and Coast، روشی است که راننده پیش از رسیدن به محل معمول ترمزگیری، پدال گاز را رها میکند و بخشی از مسیر را با حرکت باقیماندهٔ خودرو طی میکند؛ سپس برای ورود...
Lock-up
قفلشدن چرخ
قفلشدن چرخ، یا Lock-up، وضعیتی هنگام ترمزگیری است که چرخ از چرخیدن میایستد، درحالیکه خودرو هنوز حرکت میکند. در نتیجه، لاستیک بهجای غلتیدن عادی روی آسفالت کشیده میشود. این اتفاق معمولاً زمانی رخ...
Long Run
ران طولانی
ران طولانی یا Long Run، برنامهای از چندین دور متوالی است که به تیم امکان میدهد رفتار خودرو و لاستیک را در گذر دورها بررسی کند. در تمرینها، چنین رانی اغلب برای شناخت عملکردِ قابلتداوم و آمادهسازی...
Marbles
تکههای لاستیک روی پیست
ماربلز، یا Marbles، تکههای لاستیکی است که در جریان رانندگی از تایرها جدا و روی سطح پیست جمع میشوند. این تکهها معمولاً بیرون از خط معمول مسابقه بیشتر دیده میشوند. عبور از روی آنها میتواند تماس مؤ...
Marshal
مارشال
مارشال یا Marshal، یکی از عوامل رسمیِ اجرای ایمن رویداد در پیست است که در وظایفی مانند نشاندادن پرچم، مشاهده و گزارش حادثه، پاکسازی مسیر یا کمک به بازیابی خودرو نقش دارد. این کارها میان گروههای مخت...
Medical Car
خودروی پزشکی
خودروی پزشکی یا Medical Car، وسیلهٔ پاسخ سریع برای رساندن پزشک و تجهیزات ضروری به محل حادثه در پیست است. رانندهٔ حرفهای، خودرو را هدایت میکند تا گروه پزشکی بتواند با ایمنی به محل برسد و رسیدگی اولیه...
Medical Centre
مرکز پزشکی
مرکز پزشکی یا Medical Centre، محل مجهز رسیدگی پزشکی در مجموعهٔ پیست است که برای ارزیابی رانندگان و مراقبت اولیه پس از حادثه به کار میرود. مراجعهٔ راننده میتواند برای بررسی احتیاطی باشد؛ انتقال به ای...
Medium Tyre
لاستیک مدیوم
لاستیک مدیوم یا Medium Tyre، گزینهٔ میانی از میان سه ترکیب لاستیک خشکِ انتخابشده برای یک رویداد فرمول یک است و نشان زرد روی دیواره دارد. از نظر نامگذاری، میان سافت و هارد قرار میگیرد؛ این نام به یک...
Mini-sector
مینیسکتور
مینیسکتور یا Mini-sector، بخش کوتاهتری از مسیر برای مقایسهٔ زمان عبور خودروهاست که درون تقسیمبندی سکتورهای اصلی قرار میگیرد. استفاده از این بخشهای کوچکتر کمک میکند اختلاف عملکرد در قسمت محدودتر...
Monocoque
مونوکوک
مونوکوک یا Monocoque، پوستهٔ باربر مرکزی خودروی فرمول یک است که راننده درون آن قرار میگیرد و اجزایی مانند موتور و تعلیق به آن متصل میشوند. این سازه بخشی اساسی از شاسی است؛ نام آن به معنی تمام خودرو...
MGU-H
موتور ژنراتور حرارتی (MGU-H)
MGU-H مخفف Motor Generator Unit – Heat، یا موتور ژنراتور حرارتی، قطعهٔ برقیِ متصل به توربوشارژر در نسل پیشرانههای فرمول یکِ ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ بود. در نقش ژنراتور، از چرخش محور توربو برای تولید برق استفاده...
MGU-H
موتور ژنراتور حرارتی
موتور ژنراتور حرارتی یا Motor Generator Unit – Heat، با مخفف MGU-H، جزء الکتریکیِ متصل به مجموعهٔ توربوشارژر در نسل پیشرانههای فرمول یکِ ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ بود. این قطعه از چرخش توربو برای تولید برق استفاد...
MGU-K
موتور ژنراتور جنبشی (MGU-K)
MGU-K مخفف Motor Generator Unit – Kinetic، یا موتور ژنراتور جنبشی، ماشین الکتریکیای است که هم میتواند برق را به حرکت مکانیکی تبدیل کند و هم از حرکت مکانیکی برق بسازد. در نقش موتور به رانش خودرو کمک...
MGU-K
موتور ژنراتور جنبشی
موتور ژنراتور جنبشی یا Motor Generator Unit – Kinetic، با مخفف MGU-K، ماشین الکتریکیِ پیشرانهٔ فرمول یک است که میتواند انرژی مکانیکی را به برق و برق را به انرژی مکانیکی تبدیل کند. در حالت مولد، از مس...
Multi-stop Strategy
استراتژی با چند توقف
استراتژی با چند توقف، برنامهای برای مسابقه است که در آن خودرو بیش از یک بار به پیت میآید؛ معمولاً برای تعویض لاستیک و تقسیم مسافت به بخشهای کوتاهتر. استراتژی دو توقف هم یکی از شکلهای این روش است....
Net Zero by 2030
هدف انتشار خالص صفر کربن تا سال ۲۰۳۰
هدف انتشار خالص صفر کربن تا سال ۲۰۳۰، تعهد محیطزیستی فرمول یک برای کاهش انتشار در محدودهٔ تعریفشدهٔ فعالیتهایش و جبران انتشار اجتنابناپذیر باقیمانده است. این نام یک هدف زماندار را بیان میکند؛ ا...
Net Zero Carbon
انتشار خالص صفر کربن
انتشار خالص صفر کربن یعنی پس از کاهش انتشار، مقدار باقیماندهای که حذفکردنش ممکن نیست با برداشت کربن از جو متوازن شود. واژهٔ «خالص» اهمیت دارد: این وضعیت لزوماً به معنی متوقفشدن همهٔ فعالیتهای منت...
Night Race
مسابقهٔ شبانه
مسابقهٔ شبانه یا Night Race، مسابقهای است که در تاریکیِ شبِ محل برگزاری و با روشناییِ مصنوعی پیست انجام میشود. معیار این نام، زمان محلی رویداد است؛ ممکن است بینندهای در کشور دیگر همان مسابقه را در...
NC
ردهبندینشدن (NC)
NC مخفف Not Classified و به معنی «ردهبندینشدن» است. معنی مخفف در راهنمای علائم نتایج FIA در نتیجهٔ مسابقهٔ فرمول یک، این وضعیت برای خودرویی مطرح میشود که حدنصاب لازمِ دورهای کاملشده را نداشته باشد...
NC
ردهبندینشدن
ردهبندینشدن یا Not Classified به وضعیتی گفته میشود که خودرو شرایط لازم برای قرارگرفتن در ردهبندی مسابقه را نداشته باشد. در مسابقهٔ اصلی و اسپرینت فرمول یک فصل ۲۰۲۶، خودرویی که تعداد دورهای کاملشد...
One-stop Strategy
استراتژی با یک توقف
استراتژی با یک توقف، برنامهای است که خودرو در آن فقط یک بار برای پیتاستاپ وارد پیت میشود. با تعویض لاستیک در همان توقف، مسابقه به دو استینت تقسیم میشود. مزیت این روش، پرهیز از هزینهٔ توقف اضافی و...
One-two Finish
کسب جایگاه اول و دوم توسط یک تیم
کسب جایگاه اول و دوم توسط یک تیم یا One-two Finish، یعنی دو رانندهٔ یک تیم در پایان مسابقه اول و دوم شوند. این عبارت معمولاً به نتیجهٔ دو خودرو اشاره دارد، نه اینکه آنها مسابقه را از دو جایگاه اول آغ...
Operational Regulations
مقررات عملیاتی
مقررات عملیاتی، بخشی از قواعد فرمول یک است که چگونگی انجام بعضی فعالیتهای تیمها و سازندگان پیشرانه و محدودیت منابع توسعه را تنظیم میکند. در ساختار فصل ۲۰۲۶، این قواعد در بخش F قرار دارند و موضوعاتی...
Option Tyre
لاستیک آپشن
لاستیک آپشن یا Option Tyre به انتخاب نرمترِ لاستیک خشک در مقایسه با انتخاب سختترِ «پرایم» گفته میشود. این نام رابطهٔ دو انتخاب را بیان میکند؛ بنابراین آپشن لزوماً همیشه یک ترکیب مشخص یا همان لاستی...
Out-lap
دور خروج از پیت
دور خروج از پیت یا Out-lap دوری است که راننده در آن از پیت به پیست برمیگردد. در مسابقه، این اصطلاح به دور بلافاصله پس از پیتاستاپ اشاره دارد؛ در تمرین و تعیین خط نیز دور خروج از گاراژ و آمادهشدن بر...
Outbrake
سبقت با ترمزگیری دیرتر
سبقت با ترمزگیری دیرتر یا Outbrake، تلاشی برای عبور از حریف است که در آن راننده دیرتر از او ترمز میگیرد تا در فاصلهٔ باقیمانده تا پیچ جلو بیفتد. اختلاف اصلی در زمان یا محل شروع کاهش سرعت است؛ راننده...