آیرودینامیک خودرو چگونه بر سرعت و چسبندگی اثر میگذارد؟
نام نویسنده برای این مطلب ثبت نشده است.
رابطهٔ نیروی رو به پایین، مقاومت هوا و تعادل آیرودینامیکی را بفهمید و ببینید چرا سریعترین خودرو در مسیر مستقیم الزاماً سریعترین دور را نمیزند.
آیرودینامیک تعیین میکند جریان هوا چه نیروهایی به خودرو وارد کند. در فرمول یک، دو اثر برای فهم عملکرد اهمیت زیادی دارند: نیروی رو به پایین که به توان چرخها برای انتقال نیرو به مسیر کمک میکند و مقاومت هوا که حرکت خودرو را در امتداد مسیر دشوارتر میکند.
هدف طراحی فقط تولید بیشترین نیروی رو به پایین یا کمترین مقاومت نیست. خودرو باید در مجموعِ پیچها، مسیرهای مستقیم و ترمزگیریها سریع باشد و رفتارش برای راننده قابل پیشبینی بماند. توضیح فنی مرسدس دربارهٔ داونفورس این مصالحه را در عملکرد خودرو شرح میدهد؛ ارقام خودروهای دورههای قدیمی آن منبع، مشخصات همهٔ خودروهای امروز نیستند.
نیرو چگونه بدون اضافهکردن جرم، چسبندگی ایجاد میکند؟
بالها، کف خودرو و دیگر سطوح، جریان و توزیع فشار هوا را تغییر میدهند. حاصل این تغییرها میتواند نیروی خالصی رو به زمین باشد. لاستیکها زیر بار عمودی بیشتری قرار میگیرند و در محدودهٔ مناسب کارکرد، توان تولید نیروی پیچیدن و ترمزگیری افزایش مییابد.
این اثر با گذاشتن وزنه روی خودرو یکسان نیست. وزنه هم بار عمودی و هم جرمِ لازم برای شتابدادن، پیچاندن و متوقفکردن را زیاد میکند؛ نیروی آیرودینامیکی، جرم خودرو را بالا نمیبرد. با این حال، «دو برابر شدن بار» الزاماً به معنی دو برابر شدن چسبندگی لاستیک نیست؛ پاسخ لاستیک به بار و دما خطی و نامحدود نیست.
در پیچ سریع، نیروی بیشتری برای تغییر جهت خودرو لازم است و جریان هوا نیز میتواند بار آیرودینامیکی بیشتری بسازد. در سرعت کم، سهم این بار کاهش مییابد و چسبندگی مکانیکی، وضعیت سطح مسیر و کارکرد لاستیک اهمیت نسبی بیشتری پیدا میکنند. این به معنی بیاثر شدن کامل آیرودینامیک در همهٔ پیچهای کند نیست.
چرا اثر سرعت بزرگ است؟
در معادلهٔ نیروی برآی ناسا، نیرو به چگالی هوا، مساحت مرجع، ضریب آیرودینامیکی و مربع سرعت نسبی هوا بستگی دارد. برای خودروی تولیدکنندهٔ نیروی رو به پایین نیز میتوان از همین رابطهٔ پایه، با جهت مناسب نیرو، برای فهم تغییرها استفاده کرد.
در یک مثال فرضی، اگر سرعت نسبی هوا یکونیم برابر شود و چگالی، ضریب و وضعیت خودرو ثابت بمانند، نیروی آیرودینامیکی حدود ۲٫۲۵ برابر میشود. این محاسبه یک نسبت آموزشی است؛ اندازهگیری نیروی یک خودروی واقعی نیست. ارتفاع خودرو، زاویهٔ بدنه، باز و بسته شدن بالها و کیفیت جریان میتوانند ضریب را تغییر دهند.
سرعت نسبی هوا نیز همیشه همان سرعت خودرو روی زمین نیست. باد روبهرو یا باد پشت، جریان دیدهشده توسط خودرو را عوض میکند. کاهش چگالی هوا در ارتفاع بیشتر هم میتواند همزمان نیروی رو به پایین و مقاومت را کاهش دهد؛ بزرگ بودن ظاهری بال بهتنهایی مقدار نیروی واقعی را نشان نمیدهد.
مقاومت هوا چه هزینهای دارد؟
نیروی مقاومت در خلاف حرکت نسبی عمل میکند و بخشی از توان پیشرانه صرف غلبه بر آن میشود. بنابراین خودرویی با مقاومت کمتر، با شرایط یکسان میتواند در مسیر مستقیم بهتر شتاب بگیرد یا برای سرعت مشابه انرژی کمتری مصرف کند.
افزایش زاویه یا بار بعضی اجزای آیرودینامیکی معمولاً هزینهٔ مقاومت دارد، اما این یک نسبت ثابت برای همهٔ طراحیها نیست. مهندسان میکوشند برای مقدار مفیدی از نیروی رو به پایین، مقاومت کمتری ایجاد کنند. رابطهٔ برآ و مقاومت در آموزش ناسا مبنای فهم این بازده است؛ عدد مناسب برای یک خودرو باید از دادهٔ همان طراحی به دست بیاید.
فرض کنید دو تنظیم فرضی داریم: تنظیم اول در پیچها زمان میگیرد اما در مستقیم کندتر است؛ تنظیم دوم در مستقیم سریعتر است اما راننده در پیچها سرعت بیشتری از دست میدهد. انتخاب بهتر به مجموع زمان دور، امکان سبقت، مصرف انرژی و شرایط مسابقه بستگی دارد. جدول سرعت نهایی بهتنهایی پاسخ را نمیدهد.
توزیع نیرو بهاندازهٔ مقدار آن مهم است
تعادل آیرودینامیکی به تقسیم اثر نیرو میان جلو و عقب خودرو مربوط است. بال جلو و بال عقب دو بخش قابلمشاهدهٔ این سامانهاند، اما جریان آنها با کف، چرخها و بدنه ارتباط دارد؛ قطعات مستقل از هم کار نمیکنند.
اگر جلو نسبت به عقب توان کافی برای تغییر جهت نداشته باشد، خودرو میتواند به کمفرمانی گرایش پیدا کند؛ ناپایداری یا کمبود توان نسبی عقب ممکن است به بیشفرمانی منجر شود. این رفتارها فقط منشأ آیرودینامیکی ندارند؛ لاستیک و تنظیمات مکانیکی هم دخیلاند.
هنگام تماشای عملکرد خودرو، سه پرسش را کنار هم بگذارید: هوا چه مقدار نیرو میسازد، چه هزینهای در مقاومت دارد و این نیرو در طول پیچ چگونه توزیع میشود؟ این چارچوب، مقایسهٔ خودروها را از نگاهکردن به اندازهٔ بال یا یک عدد سرعت دقیقتر میکند.